اولا : از طرفى نفى جناح ظهور در مجرّد ترخيص و جواز قصر است نه وجوب و تا اينجا نيازى به تفسير ندارد .
ثانيا : از طرف ديگر قصر در نمازهاى رباعيّه بالاجماع واجب است پس مراد آيه بر خلاف آن ظاهر اوّلى است .
* حال سؤال اين است كه چرا آيه به « لا جناح » تعبير نموده است ؟ و فلسفهء اين تعبير چيست ؟
فلسفه اين تعبير آن است كه :
اولا : بيان اصل مشروعيّت از نظر مسلمانان مهم بوده چونكه بعيد مىدانستند كه نماز چهار ركعتى در حال سفر دو ركعتى بشود يعنى : تأثير براى سفر و حضر در حكم خدا قائل نبودند .
ثانيا : اخبارى كه كلمه ( فسرت ) را دربر دارد منافى با ظاهر آيه نمىباشد . چرا ؟
زيرا :
از طرفى اصالة الاطلاق مقتضى است بدون قيد ( فسّرت ) و مجرد قرائت آيه نفى جناح در اعاده نماز به صورت قصر كافى مىباشد .
از طرف ديگر مراد از ( فسّرت ) اين است كه ؛ براى نمازگزار بيان كنند كه از باب تخفيف و سهولت امر در اصل شريعت نمازهاى چهارركعتى در مسافرت قصر شده و مكلّفين در شكستن آن مرخص هستند .
در نتيجه :
اين ترخيص با آن تعيين و وجوب قصر بر مسافر و عدم صحت اتمام نماز تنافى ندارد . زيرا جوازى كه از آيه استفاده مىشود جواز به معناى اعم است كه هم با وجوب سازگارى دارد هم با كراهت و هم با استحباب .
بههرتقدير چون ظاهر آيه دلالت بر تخيير مسافر در قصر و اتمام دارد و مراد تعيّن قصر مىباشد ، روشن است كه مخالفت با چنين ظاهرى نياز به تفسير داشته و بدون آن مقصود حاصل نمىگردد .
* گواهتان بر مطلب فوق چيست ؟
اين است كه :
اولا : چنانچه قبلا هم گفته شد تفسير به معناى كشف المراد است و اخذ به ظاهر را تفسير نمىگويند .
ثانيا : روايات ديگرى غير از روايت مذكور كه داراى كلمه ( فسّرت ) است وجود داشت كه مطلق آمده بودند و كلمهء ( فسرت ) را دربر نداشتند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 195
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٥