تشريح المسائل
* مشار اليه ( ذلك ) در متن چه امرى است ؟
همان اخبار معارض با احاديث اخباريون است .
* مراد از عبارت ( ان قرئت عليه آية القصر وجب و الّا فلا ) چيست ؟
پاسخ امام ( ع ) به اين سؤال است كه :
اگر مكلفى در مسافرت به خاطر جهل و يا نسيان ، نمازى را كه بايد شكسته بخواند تمام خواند آيا اعاده لازم است يا خير ؟
يعنى : پس از اتمام نماز اگر بدون فاصله و يا با فاصله شخص ديگرى آيه شريفه را كه مشتمل بر مشروعيت نماز قصر در حق مسافر است براى او خواند ، بر او واجب است كه نمازش را دوباره بخواند .
لكن اگر چنين موقعيتى براى چنين نمازگزارى پيش نيامد و از آيه مذكور مطلع نشد و در حالت جهل و يا نسيان باقى ماند ، لازم نيست كه نمازش را اعاده كند .
حاصل مطلب اينكه : از اين حديث هم استفاده مىشود كه ظواهر قرآن در حق ما حجتاند و الّا امام به اين ظاهر استناد نمىفرمود .
* پس مراد از عبارت ( و فى بعض الروايات : ان قرئت عليه و فسرت له ) چيست ؟
اين است كه : در برخى از روايات به مجرد ( ان قرئت له آية ) اكتفا نشده و نفس قرائت را موجب لزوم اعاده قرار نداده ، بلكه مضمون ( و فسّرت له ) را لحاظ نموده و فرمودهاند :
اگر آيه قصر را براى آن نمازگزار ( كه به جاى قصر تمام خوانده ) قرائت كردند و مراد از آيه را براى او تفسير نمودند بايد نمازش را اعاده كند .
حال :
ممكن است آقاى اخبارى نيز در اثر يك توهم به همين تعبير استناد كرده بگويد :
تمسك به ظواهر جايز نيست الّا بعد از ورود تفسير و توضيحى از اهل بيت عليهم السّلام كنايه از اينكه :
حكم مسئله را بايد از طريق تفسير اهل بيت به او تفهيم نمود و الا درك آيه ميسور نبوده و در نتيجه حكم اعاده عملى نخواهد بود پس اين روايات مىتواند مقيّد آن آيات باشد .
* پس مراد از عبارت ( و الظاهر و لو به حكم اصالة الاطلاق . . . ) چيست ؟
دفع توهم فوق است .
بدين معنا كه اين حديث مقصود ديگرى دارد بر خلاف آنچه اخبارى بدان استناد كرده و آن عبارت است از اينكه :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 194
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٩٤