صحيح باشد ، چون خداى تعالى در قرآن مىفرمايد :
الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ وَ طَعامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حِلٌّ لَكُمْ وَ طَعامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ
« 1 » .
امروز اشياء پاك بر شما حلال شد و همچنين طعام كسانى كه اهل كتاب هستند براى شما حلال است چنانچه طعام شما نيز براى ايشان حلال مىباشد .
و نيز زنان عفيف مؤمن و زنان عفيفه ( پاكدامن ) از اهل كتاب بر شما حلال بوده و مىتوانيد با ايشان ازدواج كنيد .
نكته : امام عليه السّلام استدلال او را رد نكردند بلكه آن را تقرير كردند ، منتهى در ردّ ادعاى او اظهار داشتند كه :
ولى اين آيه به واسطهء آيهء ديگرى كه فرموده :
وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ
« 2 » نسخ شده است .
يعنى : با زنان مشرك تا ايمان نياوردهاند ازدواج نكنيد .
حال : اگر ظواهر قرآن حجت نمىبود جايى براى تقرير نمىبود و بايد امام در مقابل استدلال حسن بن جهم مىفرمود : تمسك به ظاهر قرآن جايز نيست چون ظواهرش حجت نيست و حال آنكه تقرير فرمود .
* طريق ديگرى در تقرير فوق بيان كنيد ؟
حسن بن جهم در محضر امام گفت : قرآن مىفرمايد :
وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ .
يعنى : اين آيه دلالت مىكند كه ازدواج و لو به صورت دايمى با اهل كتاب اشكالى ندارد . لكن به دنبال آن گفت : ولى اين آيه به وسيلهء آيهء
لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ
نسخ شده است ، پس نكاح مرد مسلمان با اهل كتاب ( كافر ) جايز نيست . امام رضا عليه السّلام اين بيانات را شنيدند و سكوت كردند .
يعنى : كلام حسن بن جهم را رد نكردند و او را به خاطر اين استدلال توبيخ نكردند .
نكته : دلالت اين حديث بر مدعاى مذكور تقريرى است .
هامش
( 1 ) - مائده / 5 .
( 2 ) - بقره / 221 .