تشريح المسائل
* حاصل مطلب شيخ در متن ( هذا كله مع معارضة الاخبار . . . الخ ) چيست ؟
اين است كه :
به فرض كه ما از پاسخهاى خود صرفنظر كنيم و بپذيريم كه بر اساس اخبار منقوله از جانب شما عمل به ظواهر قرآن حتى بعد الفحص و اليأس جايز نباشد و لكن آنچه مهم است اين است كه :
اين اخبار كه شما در اثبات مدعاى فوق مطرح كرديد با يك سلسله اخبارى كه تعدادشان هم كم نيست و دلالتشان نيز از اين اخبار به مراتب قوىتر است و عمل به ظواهر قرآن را بلامانع مىدانند ، در تعارض مىباشند .
به عبارت ديگر : مدلول اين اخبار كاشف از اين است كه : ظواهر قرآن نيز همچون ظواهر ديگر مستقلا در مقام افاده مقصود هستند .
حال : سؤال اين است كه : در اينجا عند المعارضه چه بايد كرد ؟
پاسخ اين است كه : هنگام معارضه ميان اين دو دسته از اخبار :
1 - اگر جمع ميان متعارضين ممكن باشد ، بين اين دو گروه از اخبار بهترتيب زير جمع مىكنيم .
دسته اول از اخبار را حمل مىكنيم بر اخذ به ظواهر قبل الفحص و اليأس .
و دسته دوم ، از اخبار را حمل مىكنيم بر اخذ به ظواهر بعد الفحص و اليأس .
2 - و اگر شما جمع بين اين دو دسته از اخبار را قبول نكنيد بايد اخذ به رجحان را بپذيرد .
حال : چون اخبار دستهء دوم هم اكثر و هم اقوى هستند بر روايات دسته اول رجحان سندى و دلالى دارند و ترجيح داده مىشوند بنابراين حجت فعلى روايات دسته دوماند .
اگر اخباريها رجحان را نپذيرفتند چه ؟
مىگوييم : اذا تعارضا تساقطا و يرجع الى اصالة الاباحه .
اگر تساقط را نپذيرفتند چه ؟
مىگوييم : فاذن فتخيّر احدهما و تدع الآخر .
يعنى : شما دسته اول از اخبار را برگزينيد و ما دسته دوم از اخبار را . ( لكم دينكم ولى دين ) .
* بهطور كلى اخبار و رواياتى كه دليل بر جواز اخذ به ظواهر قرآناند بر چند دستهاند ؟
به پنج دسته :
1 - رواياتى كه مسلمانان را امر مىكنند به اخذ و عمل به قرآن مثل : حديث شريف ثقلين .
حال :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٨٢