تشريح المسائل
* حاصل فرمودهء شيخ در تفسير و شرح خلاف اوّل چيست ؟
1 - برخى از اخباريين معتقدند كه ، عمل به ظواهر قرآن بدون تفسير ائمه عليهم السّلام جايز نيست ، تا آنجا كه برخى افراط نموده ، گفتهاند : فهم آيات و كلمات قرآن مطلقا براى ما غيرممكن است .
2 - و برخى از آنها قائل به تفصيل شدهاند كه شرح آن در مطالب قبلى گذشت .
نكته :
از آنجا كه ادلّهء اخباريها در اثبات مدعايشان ( يعنى : منع عمل به ظواهر قرآن ) نيازى به توضيح و شرح طولانى ندارد تنها به شرح اصطلاحات و عبارات مىپردازيم .
* خلاصهء اولين دليل اخباريها بر مدّعايشان چيست ؟
حاصل دليل اين است كه : ظاهر قرآن غير از ساير ظواهر است و بايد حساب آن را جدا كرد . زيرا در ساير ظواهر با همان ظواهر تفهيم مقصود صورت مىپذيرد و لذا بناء عقلاء بر اخذ به آن ظواهر مستقر شده است . و لكن در خصوص قرآن ، تفهيم مقصود به ظواهر با انضمام تفسير اهل بيت است و لذا ، در چنين خطابات و ظواهرى عقلا ، به ظاهر تنها اخذ نمىكنند .
* مراد از حديث قدسى چگونه حديثى است ؟
كلامى است كه مفادش از جانب خداى عالم بر قلب مبارك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله القاء شده و پيامبر با لفظ خود آن را بازگو نموده است ، و در الفاظ اينچنين حديثى اعجاز وجود ندارد .
* حديث از نظر متن و به اعتبار وضوح و خفاى دلالت بر چند قسم است ؟
بر چهار قسم : نصّ ، مجمل ، ظاهر ، مؤوّل .
* مراد از حديث نص چگونه كلامى است ؟
در آن كلام تنها يك معنا وجود دارد و احتمال معناى ديگرى نمىرود .
* مراد از حديث مجمل چيست ؟
اين است كه : در كلام يك يا چند معنا محتمل است و لكن هيچيك بر ديگرى رجحان ندارد .
* مراد از حديث ظاهر چيست ؟
اين است كه : در كلام دو يا چند معنا وجود دارد كه برخى بر بعض ديگر راجحاند كه معناى راجح را ظاهر گويند .
* مراد از مؤوّل در حديث چيست ؟
اين است كه :
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٥