رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 111

مساهمون: الشيخ الأنصاري

ص١١١

تشريح المسائل * مراد از عبارت ( و قد يقرّر الاصل هنا . . . ) در متن چيست ؟ اين است كه : اصل اولى در باب عمل به اماره را به انحاء ديگرى بيان كرده‌اند كه ذيلا خواهد آمد . * مراد از عبارت ( منها : انّ عدم الحجيّة و عدم وقوع التعبّد به . . . . . ) چيست ؟ بيان رأى و نظر برخى از علماء است كه گفته‌اند : الاصل عدم حجيّت الظنّ الّا ما خرج بالدليل كه اين همان استصحاب عدم حجيّت است كه نياز به بيان دارد . * حاصل تقرير وجه مذكور چيست ؟ اين است كه : در زمان انفتاح باب علم اگر امارهء غير علمى غير معتبر بر حكمى اقامه شود چنانچه در حجيّت آن اماره شك نمائيم لازم است كه به اصولى مثل اصول ذيل تمسّك بجوييم : 1 - اصالة عدم الحجيّة ، اصالة عدم وقوع التعبّد به امارهء مذكوره ، اصالة عدم ايجاب العمل بظنّ . * حاصل تمسك به اصول فوق چيست ؟ اين است كه : عمل به ظنّ را با تمسّك به هريك از اصول فوق غير مجاز قرار مىدهيم . * تقرير فوق را تبيين كنيد ؟ فى المثل : زمانى باور ما بر اين بود كه ظن بما هو ظن حجّت نبود ، اكنون شك مىكنيم كه آيا ظنّ از جانب شارع حجّت شده است يا نه ؟ در اين حال : استصحاب مىكنيم عدم چنين تصميمى را از جانب شارع و لذا نتيجه مىگيريم كه : عمل به ظنّ جايز نبوده و حرام است چرا كه : ادخال ما ليس من الدّين فى الدين يعنى كه : تشريع است . * پس مراد از عبارت ( و فيه ) در ( انّ الاصل و ان كان ذلك الّا . . . ) چيست ؟ بيان يك اشكال بر تقرير فوق از مشهور است و پرداختن به نقد آن . * حاصل اشكال شيخ به تقرير مشهور چيست ؟ اين است كه : اگرچه اصل عدم حجيّت ظن است و عمل به آن حرام است ، زيرا قاعدهء كلّى اين است كه : ( كلّ شىء شك فى حدوثه ، الاصل عدمه ) و در ما نحن فيه نيز ، فلان ظنّ مشكوك است يعنى : شك داريم كه : آيا از جانب شارع جعل شده يا نه ؟ كه اصل ، عدم چنين جعلى است ، لكن ما نيازى به اين اصل نداريم ، چرا كه اثرى بر مقتضاى آن مترتب نمىباشد .