تشريح المسائل
* دو مقام مهم از بحث در مباحث ظنّ چيست ؟
1 - مقام امكان تعبّد به ظنّ يا مقام ثبوت . 2 - مقام وقوع تعبّد به ظنّ يا مقام اثبات .
* بهطور خلاصه بفرماييد چه نظراتى در رابطهء با امكان تعبّد به ظنّ مطرح شد ؟
1 - امتناح تعبّد به ظنّ ، 2 - ضرورت تعبّد به ظنّ ، 3 - امكان تعبّد به ظنّ .
* در كداميك از نظريات فوق نوبت به بحث از وقوع خارجى تعبّد به ظنّ مىرسد ؟
در نظريه امكان تعبّد به ظنّ ، زيرا :
1 - آنجا كه بحث از امتناع تعبّد به ظنّ است ديگر جايى براى بحث از وقوع باقى نمىماند .
2 - و آنجا كه بحث از ضرورت تعبّد به ظنّ است و حتما واقع هم شده باز هم نيازى به بحث ندارد .
* آيا علاوه بر امكان تعبّد به ظنّ ، در خارج همچنين تعبّدى واقع شده است يا نه ؟ به عبارت ديگر :
آيا شارع مقدّس امارات ظنيّه را در حقّ ما حجّت كرده است يا نه ؟
در اين رابطه سه نظريه وجود دارد :
1 - برخى انفتاحيون ( سيد مرتضى ) اگرچه قائل به امكان هستند و لكن معتقدند كه در خارج واقع نشده است ، چون نيازى بدان نمىباشد .
2 - برخى از انسداديون ( ميرزاى قمى ) قائلاند كه : مطلق الظنّ در حق ما حجّت است و لذا ما موظفيم به هر ظنّى از هر راهى كه حاصل مىشود عمل نماييم جز آن دسته از ظنون كه دليل قطعى بر بطلان آنها داريم .
3 - مشهور اصوليين قائلاند كه : به حكم شرع برخى از ظنون ( معتبره يا خاصه ) در حق ما حجتاند .
* مراد از عبارت ( المقام الثانى فى وقوع التعبد به . . . . مطلقا او فى الجملة ) چيست ؟
اين است كه : آيا عقلا و شرعا دليلى بر حجيّت ظنون على الاطلاق و يا فى الجملة وجود دارد يا نه ؟
به عبارت ديگر : آيا مىتوان دليلى عقلى و يا نقلى به دست آورد كه بر حجيّت هر ظنى كه از هر راهى حاصل شود دلالت كند و يا بر حجيّت برخى از ظنون مثل : ظن حاصله از خبر ثقه و . . . . دلالت كند .
* مراد از عبارت ( و لا بدّ من تأسيس الاصل . . . . . ) چيست ؟
تأسيس يك اصل است تا در موارد و يا مواضعى كه دليل بر حجيّت خاص امارهاى وجود ندارد بتوان به آن اصل تمسّك نمود .
* پس مراد از عبارت ( فنقول : التعبد بالظن الذى لم يدل . . . . ) چيست ؟
بيان اصل است مبنى بر اينكه : اصل اوّلى ، حرمت عمل به ظنّ و امارهء غير علمى است زيرا ادلّهء
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٠٠