مثل را در اقامهى برهان بر جزئيات حدود اوساط لحاط كنيم ، هرچند برهان آنها برهان بالعرض باشد . همينطور جايز نيست كه حدود كبرى لحاظ شوند . امّا اينكه نمىتوانند حدود صغرى لحاظ شوند به اين خاطر است كه حدود صغرى يا بايد از اعيان موجودات باشند كه احوال آنها مورد بحث است ، و يا از امورى باشند كه حكم آنها ، به وجهى حكم اعيان موجودات باشد . و اين مثل نه از اعيان موجودات طبيعى هستند و نه از اعيان موجودات رياضى ، و نه اينكه امورى هستند كه حكم آنها به وجهى حكم موجودات جزئى باشد ، زيرا در اين صورت حدود اوساط مىباشند ، كه گفتيم اين امكان ندارد . همچنين مثل از موضوعات اوّلى اين علوم نيستند كه عوارض ذاتى آنها مورد طلب باشد . زيرا عوارض ذاتى امورى طلب مىشود كه يا اعيان هستند ، يا حكم آنها ، حكم اعيان است . امّا مثل هيچ يك از اين دو حكم را ندارند . بنابراين صورتها و مثل مفارق نه در موضوعات براهين داخلاند و نه در مبادى آنها به وجهى دخالت دارند .
برهان شفا ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢٥٦