نظرى است كه مكّى و ديگران ترجيح داده و وجه آن را چنين ذكر كردهاند كه :
اگر اين را در عداد ناسخ بشماريم بايد همهء قرآن را ناسخ بدانيم ؛ زيرا كه همه يا بيشتر آيات آن آنچه كفار و اهل كتاب بر آن بودهاند را برداشته است . گفتهاند : و حقّ ناسخ و منسوخ آن است كه آيهاى آيهء ديگر را نسخ نمايد .
بله نوع أخير آن - يعنى برداشتن حكم آنچه در اوّل اسلام بوده - از دو نوع پيشين آن موجّهتر است .
چون اين را دانستى معلوم شد كه قسمت بسيار زيادى از آياتى كه - زيادكنندگان آوردهاند خارج است به علاوهء آيات گذشت و عفو ، اگر بگوييم كه آيهء شمشير آنها را نسخ نكرده ، و آنچه براى اين أمر صلاحيت دارد قسمت بسيار كمى باقى مىماند ، كه با دلايل در تأليف لطيفى آنها را گرد آوردهام ، و در اينجا بدون زوايد تحرير مىكنم :
از سورة البقرة :
1 - فرمودهء خداى تعالى :
( كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ . . . )
« 1 » اين آيه منسوخ است ، گفته شده : به آيهء ارث ، و بقولى : به حديث : « ألا لا وصية لوارث - آگاه باشيد كه براى وارث وصيتى نيست » و بقولى : به اجماع ، اين را ابن العربى حكايت كرده است .
2 - فرمودهء خداى تعالى :
( وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ )
« 2 » ، گويند كه : منسوخ است به فرمودهء خداوند :
( فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ )
« 3 » ، و بقولى : محكم است و « لا » تقدير گرفته مىشود .
3 - فرمودهء خداوند :
( أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ )
« 4 » ناسخ فرمودهء خداوند :
( كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ )
« 5 » مىباشد ؛ زيرا كه مقتضاى اين آيه آن است روزهء مسلمانان نيز همچون روزهء أمم گذشته باشد از جهت حرمت خوردن و جماع پس از خواب ، اين را ابن العربى ذكر كرده ، و قول ديگرى هم حكايت كرده كه اين آيه نسخ حكمى است كه در سنّت بوده .
4 - فرمودهء خداى تعالى :
( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ )
« 6 » منسوخ است به
هامش
( 1 ) . بقرة ، 180
( 2 ) . بقرة ، 184
( 3 ) . بقرة ، 185
( 4 ) . بقرة ، 187
( 5 ) . بقرة ، 183
( 6 ) . بقرة ، 217