و فرمودهء خداى تعالى : ( فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ ) « 1 » ، تخصيص يافته به فرمودهء خداوند : ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ . . . ) « 2 » . و از مثالهاى آنچه با حديث تخصيص خورده فرمودهء خداى تعالى : ( وَ أَحَلَّ اللَّهُ - الْبَيْعَ ) بيعهاى فاسد - كه بسيار هم هست - تخصيص يافته ، ( وَ حَرَّمَ الرِّبا ) « 3 » كه عرايا با سنت تخصيص شده است . و آيات ارث نيز تخصيص خورده ، و با حديث ثابت شده كه قاتل و مخالف در دين ارث نمىبرند . و آيهء تحريم ميته با حديث ؛ تخصيص يافته و ملخ از آن مستثنى شده است ، و آيهء ( ثَلاثَةَ قُرُوءٍ ) « 4 » كنيز از آن بوسيلهء حديث تخصيص گرفته است . و فرمودهء خداوند : ( ماءً طَهُوراً ) « 5 » ، كه مواردى از آن با سنّت تخصيص گرفته است . و فرمودهء خداوند : ( وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا ) « 6 » ، كسى كه كمتر از ربع دينار دزديده با سنّت تخصيص يافته است . و از مثالهاى آنچه با اجماع تخصيص شده آيهء ارث است ، كه برده با اجماع تخصيص يافته است ، اين را مكّى ذكر كرده . و از مثالهاى آنچه با قياس تخصيص گرفته آيهء زناست : ( فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ ) « 7 » كه عبد ( - غلام ) بر أمه ( - كنيز ) قياس شده كه در فرمودهء خداى تعالى : ( فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ) « 8 » ، به طور نصّ آمده ، و عموم آيه را تخصيص زده است ، اين را نيز مكّى ذكر كرده است .
فصلى در بيان يكى از اقسام خاص :
يكى از انواع خاص در قرآن آن است كه عموم سنّت را تخصيص مىزند ، و اين نوع كم است ، و از جمله مثالهاى آن است فرمودهء خداى تعالى : ( حَتَّى يُعْطُوا - الْجِزْيَةَ ) « 9 » كه تخصيص زده فرمايش رسول اكرم صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم را كه :