( يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ . . . ) « 1 » ، چهارم : ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ . . . ) « 2 » پنجم : ( إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ . . . ) « 3 » ، ششم : ( وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ - اللَّهَ . . . ) « 4 » ، هفتم : ( إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ . . . ) « 5 » ، هشتم : ( وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ . . . ) « 6 » . و آنچه ابن ابى حاتم از عكرمه آورده كه گفت : از ابن عباس سؤال شد : كدام آيه در كتاب خدا اميدبخشتر است ؟ گفت : فرمودهء خداوند : ( إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا ) « 7 » . و آنچه ابن راهويه در مسند خود آورده : ابو عمر عقدى به ما گزارش داد از عبد الجليل بن عطيّه ، از محمد بن المنتشر كه گفت : مردى به عمر بن الخطّاب گفت : من مىشناسم شديدترين آيه در كتاب خدا را ، پس عمر او را با تازيانه زد ، و گفت : چرا از آن كاوش نمودى تا آن را دانستى ! آن چيست ؟ گفت : ( مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ ) « 8 » پس هيچيك از ما نيست كه بدى انجام دهد مگر اينكه جزاى آن را مىبيند ، پس عمر گفت : چون اين آيه نازل شد مدتى بر ما گذشت كه خوردنى و آشاميدنى براى ما سودى نداشت تا اينكه خداوند پس از آن اين آيه را نازل كرد : ( وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً ) « 9 » . و ابن أبى حاتم از حسن آورده كه گفت : از ابو برزة الأسلمى پرسيدم : كدام آيه در كتاب خدا بر أهل آتش شديدتر است ؟ گفت : ( فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذاباً ) « 10 » . و در صحيح بخارى از سفيان آمده كه گفت : در قرآن آيهاى سختتر از اين بر من نيست : ( لَسْتُمْ عَلى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ ) « 11 » . و ابن جرير از ابن عباس آورده كه گفت : « در قرآن آيهاى سرزنشكنندهتر از اين نيست : ( لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ . . . ) « 12 » و ابن المبارك در كتاب الزهد از ضحّاك بن مزاحم آورده كه اين آيه را خواند : ( لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ . . . ) « 12 » گفت : و اللّه در قرآن به نظر من آيهاى ترسانندهتر از اين نيست .
الإتقان في علوم القرآن ( فارسى )ج ٢ — صفحة 513
مساهمون: جلال الدين السيوطي
ص٥١٣
هامش
( 1 ) نساء ، 28
( 2 ) نساء ، 31
( 3 ) نساء ، 40
( 4 ) نساء ، 110
( 5 ) نساء ، 48
( 6 ) نساء ، 152
( 7 ) فصلت ، 30
( 8 ) نساء ، 123
( 9 ) نساء ، 110
( 10 ) نبأ ، 30
( 11 ) مائدة ، 68
( 12 ) مائدة ، 63