تفسير عبد الرزاق گفته شده : كه متّى نام مادر او است .
ابن حجر گفته : و اين سخن مردود است به آنچه در حديث ابن عبّاس در صحيح آمده ، و به پدرش نسبت داده گفته : و اين اصح است . و گفته : و در اخبار بر سلسلهء نسب او دست نيافتم ، و گفته شده : او در زمان ملوك الطوائف فارسى بوده است . ابن ابى حاتم از ابو مالك روايت كرده كه او در شكم ماهى چهل روز ماند ، و از جعفر صادق [ عليه السلام ] هفت روز روايت شده ، و از قتاده است كه : سه روز بوده ، و از شعبى منقول است كه گفت : هنگام چاشت او را بر گرفت ، و شبهنگام بيرون افكند .
و در لفظ يونس شش لغت ( لهجه ) هست : ضم و نصب و كسر نون ، با واو و همزه ، و قرائت مشهور ضم نون است با واو ، ابو حيّان گفته : طلحة بن مصرّف به كسر يونس و يوسف خوانده ، خواسته اين دو اسم را عربى بشمارد كه از « أنس » و « أسف » اشتقاق يافته باشند ، و اين شاد است .
20 - الياس : ابن اسحاق در المبتدأ گفته : او فرزند ياسين فرزند فنحاص فرزند عيزار فرزند هارون برادر موسى بن عمران مىباشد .
و ابن عسكر گفته : قتبى حكايت كرده كه او از نوادگان يوشع است .
وهب گفته : او همچون خضر عمر طولانى كرده ، و تا آخر دنيا [ زمان ] باقى خواهد ماند « 1 » .
و از ابن مسعود است كه : الياس همان ادريس است ، و به زودى خواهد آمد ، و الياس با همزهء قطع اسمى است عبرانى ، و در آخر آن ياء و نون زياد شده در فرمودهء خداوند :
( سَلامٌ عَلى إِلْياسِينَ )
« 2 » ، چنان كه در مورد إدريس گفتهاند : « إدراسين » ، و هركس : ( آل ياسين « 3 » خوانده ، گفتهاند : مراد آل محمد صلّى اللّه عليه و آله مىباشد .
21 - اليسع ، ابن جبير گفته : او فرزند أخطوب فرزند عجوز مىباشد ، و عموما آن را با يك لام مخففه مىخوانند ، و بعضى : ( و اللّسع ) « 4 » خواندهاند - با دو لام و تشديد ، و بنابراين عجمى است ، و همچنين بنا بر قول اول ، و بقولى : غربى
هامش
( 1 ) ط / الزمان .
( 2 ) صافّات ، 130
( 3 ) اين قرائت حسن است نگاه كنيد به تفسير القرطبى 15 / 119
( 4 ) من قوله تعالى في سورة الانعام 86 ( و اسماعيل و اليسع ) .