و شستن و كوتاه كردن :
( وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ
- و جامههايت را پاك [ يا كوتاه ] كن « 1 » ، گويد : حواريّون : كوتاهجامگانند .
و قصّابى :
( إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ
- مگر آنچه [ به دستور شرع ] سر بريدهايد « 2 » .
و خريدوفروش در چند آيه .
و رنگ :
( صِبْغَةَ اللَّهِ
- رنگ خدا « 3 » ،
( جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ
- رنگهاى گوناگون سفيد و سرخ « 4 » .
و سنگ :
( وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً
- و از كوهها براى خود سنگها تراشيده و عمارتها مىسازيد « 5 » .
و پيمانه و وزن در چند آيه .
و تيراندازى :
( وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ
- و پرتاب نكردى آنگاه كه پرتاب كردى « 6 » ،
( وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
- و براى [ رويارويى با دشمنان ] آنچه مىتوانيد نيرو مهيا سازيد « 7 » .
و در آن نامهاى ابزارها و أنواع خوردنيها و آشاميدنيها و منكوحات و تمام آنچه واقع شده و مىشود آنقدر هست كه معنى فرمودهء خداوند :
( ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
- در كتاب ( قرآن ) از هيچچيزى فروگذار نكرديم « 8 » را تحقّق بخشد . سخن مرسى به تلخيص پايان يافت .
و ابن سراقه گويد : يكى از وجوه اعجاز قرآن آن است كه خداوند در آن از شمارههاى حساب و جمع و تقسيم و ضرب و توافق و تأليف و مناسبت و تنصيف و فزودن ياد آورده ؛ تا أهل علم با حساب بدانند كه پيغمبر صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم در گفتارش راستگو است ، و قرآن از پيش خودش نيست ؛ چه اينكه نه با فلاسفه معاشرتى داشته ، و نه با اهل حساب و هندسه ديدارى كرده است .
و راغب گفته : راستى كه خداى تعالى همچنانكه نبوّت پيامبران را با پيغمبر ما صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم ختم فرموده ، و شرايع آنان را از جهتى با شريعت آن جناب منسوخ نموده و از جهت ديگر تكميل و تتميم كرده ، همينطور هم كتابى كه بر آن حضرت نازل گشته متضمن نتيجهء آن كتابهايى كه بر آن پيامبران فرودآمده قرار
هامش
( 1 ) مدثر ، 4
( 2 ) مائدة ، 3
( 3 ) بقرة ، 138
( 4 ) فاطر ، 27
( 5 ) شعراء ، 149
( 6 ) انفال ، 17
( 7 ) انفال ، 60
( 8 ) انعام ، 38