نوع شصت و دوّم در مناسبت آيات و سورهها
علّامه ابو جعفر بن الزبير استاد شيخ أبو حيّان تأليف جداگانهاى در اين باره تأليف كرده و آن را البرهان في مناسبة ترتيب سورة القرآن ناميده ، و از معاصرين شيخ برهان الدين بقاعى نيز كتابى در اين بارهء تأليف نموده به نام نظم الدّرر في تناسب الآى و السّور ، و كتاب من كه دربارهء أسرار نزول تأليف كردهام اين فن را نيز در برگرفته ، و مناسبات آيات و سورهها را جمع نموده است ؛ اضافه بر آنچه از وجوه اعجاز و روشهاى بلاغت متضمن مىباشد ، و از آن كتاب جزوهء جالبى تلخيص نمودم فقط در تناسب سورهها كه آن را : تناسق الدّرر في تناسب السور ناميدم .
و علم مناسبت فنّى ارزنده است ، مفسرين - به خاطر دقّتى كه در آن هست - كمتر به آن اهتمام ورزيدهاند ، و از كسانى كه بسيار دربارهء آن سخن آورده امام فخر الدّين است ، و در تفسير خود گفته : بيشتر لطايف قرآن در ترتيبها و روابط سپرده شده است .
و ابن العربىّ در كتاب : سراج المريدين گفته : ارتباط آيات قرآن به يكديگر تا جايى كه همچون يك كلمه معانى آن منسجم و مبانى آن منتظم است ، علمى عظيم مىباشد كه جز يك دانشمند كسى متعرض آن نشده كه او سورة البقرة را در آن تنظيم نموده است ، سپس خداوند براى ما راهى به آن گشود ، و چون افراد لايقى براى آن نيافتيم ، و مردم را با اوصاف بطالتپيشگان ديديم ، بر آن مهر زديم ، و آن را بين خود و خداى خود قرار داديم ، و آن را به او بازگردانديم .
و ديگرى گفته : نخستين كسى كه علم مناسبت را ابراز داشته شيخ ابو بكر