از اسمهاى قرآن است .
و بقولى : اسمهايى براى سورههاست ، كه ماوردى و برخى ديگر از زيد بن أسلم نقل كردهاند ، و مؤلّف كشّاف آن را به اكثر نسبت داده است .
و بقولى : سرآغاز سورهها مىباشند ، همچنانكه در اوّل قصايد گويند : « بل » و « لا بل » .
و ابن جرير از طريق ثورى از ابن أبى نجيح از مجاهد آورده كه گفت : ( الم ) و ( حم ) و ( المص ) و ( ص ) و مانند اينها سرآغازهايى هستند كه خداوند قرآن را با آنها آغاز كرده است .
و أبو الشيخ از طريق ابن جريح آورده كه گفت : مجاهد گفت : ( الم ) و ( المر ) سرآغازهايى هستند كه خداوند با آنها قرآن را آغاز كرده است .
گفتم : چنين نبود كه مىگفت : اينها اسمهايى هستند ! گفت : نه .
و بقولى : اين حساب « ابجد » است تا بر مدت اين امّت دلالت كند .
و ابن اسحاق از كلبى از ابو صالح از ابن عبّاس از جابر بن عبد اللّه بن رياب آورده كه گفت : أبو ياسر بن أخطب با چند تن از مردان يهودى بر رسول خدا صلّى اللّه - عليه ( و آله ) و سلّم گذشت در حالى كه آن جناب اوّل سورة البقرة را تلاوت مىفرمود :
( الم * ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ )
، پس نزد برادرش حيىّ بن أخطب آمد كه در ميان جمعى از رجال يهود نشسته بود ، به آنها گفت : مىدانيد به خدا سوگند شنيدم كه محمد از آنچه بر او نازل شده مىخواند :
( الم * ذلِكَ الْكِتابُ )
پرسيد : خودت آن را شنيدى ؟
گفت : آرى ، پس حيىّ با آن چند نفر به سوى رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم روان شدند و عرضه داشتند : آيا ياد دارى كه از آنچه بر تو نزول يافته تلاوت كرده باشى :
( الم * ذلِكَ الْكِتابُ )
فرمود : بلى ، گفتند : پيش از تو پيغمبرانى را خداوند فرستاده ندانيم كه براى پيغمبرى مدّت حكومتش را بيان كرده باشد و أجل امتش را گفته باشد جز تو ؛ ألف يكى ، و لام سى ، و ميم چهل است ؛ كه مجموع اينها هفتاد و يك سال مىشود ، آيا در دين پيغمبرى وارد شويم كه مدّت حكومت او و أجل امتش هفتاد و - يك سال است ؟ ! سپس گفت : اى محمد آيا جز اين هم هست ؟ فرمود : آرى ( المص ) ، گفت : اين سنگينتر و طولانىتر است ؛ ألف يك ، لام سى ، ميم چهل و صاد نود ، جمع اينها صد و شصت و يك است ، آيا با اين چيز ديگرى هم هست ؟ فرمود :
بله ( الر ) ، گفت : اين سنگينتر و طولانىتر است ؛ ألف يك و لام سى ، و راء دويست