- فرشتگانى كه عرش را حمل مىكنند و آنان كه در پيرامون آن هستند تسبيح و حمد الهى را به جاى آورند و به او ايمان دارند « 1 » كه « و به او ايمان دارند » اطناب است ، چون ايمان حاملان عرش معلوم است ، و حسن اين تعبير از جهت شرف ايمان است كه به منظور ترغيب به آن آمده .
و نيز :
( وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ * الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ
- و واى بر مشركان ، آنان كه زكات را نمىپردازند « 2 » و حال آنكه در بين مشركين هيچ زكاتدهندهاى نيست ، ولى نكتهء اين تعبير تشويق مؤمنين بر اداء آن و برحذر داشتن آنها از ترك آن است كه از اوصاف مشركين شمرده شده .
[ اطناب زياده ]
و اين بر چند گونه است :
گونهء اوّل :
دخول يك حرف يا بيشتر از حروف تأكيد كه در نوع أدوات گذشت ، و آنها عبارتند از : « ان » ، « أنّ » ، « لام ابتدا » ، « لام قسم » ، « الا » ى استفتاحيه ، « أما » ، « هاء » تنبيه ، « كأنّ » در تأكيد تشبيه ، « لكنّ » در تأكيد استدراك « ليت » در تأكيد تمنّى ، « لعلّ » در تأكيد ترجّى ، « ضميرشان » ، « ضمير فصل » ، « أمّا » در تأكيد شرط ، « قد » ، « سين » ، « سوف » ، « دو نون » در تأكيد فعليت ( نونهاى تأكيد ثقيله و خفيفه ) ، « لا » براى تبرئه ، « لن » ، و « لمّا » در تأكيد نفى . و در صورتى تأكيد به اينها خوب است كه مخاطب به آن كلام منكر يا مردّد باشد .
و بر اثر شدت و ضعف انكار تأكيد تفاوت مىكند ، مانند فرمودهء خداى تعالى به حكايت از فرستادگان عيسى [ على نبينا و آله و عليه السلام ] در مرتبهء اوّلى كه تكذيب شدند :
( إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ
- ما به سوى شما فرستاده شدهايم « 3 » كه با « انّ » و جملهء اسميه تأكيد شده است .
و بار دوّم چنين تأكيد آمده :
( قالُوا رَبُّنا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ
- گفتند پروردگار ما مىداند كه ما براستى كه به سوى شما فرستاده شدهايم « 4 » كه بوسيلهء قسم و « انّ » و « لام » و اسميّه بودن جمله تأكيد شده است ، چونكه خطابشدگان در انكار اصرار
هامش
( 1 ) . غافر ، 7
( 2 ) . فصلت ، 6 و 7
( 3 ) . يس ، 14
( 4 ) . يس ، 16