همچنين از عبد الأعلى روايت است كه گفت : شنيدم امام صادق عليه السّلام مىفرمود :
« به خدا سوگند ، من كتاب خدا را از اوّل تا به آخرش مىدانم ؛ چنانكه گويى در كف دست من است . در قرآن ، خبر آسمان و خبر زمين و خبر روىدادهاى گذشته و آينده هست . خداى - عزّ و جلّ - فرموده است كه بيان و توضيح همهچيز در آن است . « 1 » » « 2 »
از اين روى ، شيعيان ، با آنهمه مشكلات و موانع و علىرغم سختگيرى مخالفان ، در جهت فراگيرى علوم و معارف قرآن از ائمّهى معصومين عليهم السّلام ، تلاش كرده و به روايت و تدوين و نشر احاديث مربوط به آن اهتمام ورزيدهاند .
خوشبختانه مجموعههاى ارزندهاى در اين زمينه امروز در دسترس ماست و هر كدام از آنها براى راهيابى به معارف قرآن مجيد از اهمّيّت خاصّى برخوردارند .
براى نمونه ، از كتابهاى ارزندهى : تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام ، تفسير علىّ بن ابراهيم قمى ، تفسير عيّاشى ، سعد السّعود سيّد ابن طاووس ، البرهان سيّد هاشم بحرانى و نور الثّقلين حويزى مىتوان نام برد . كتاب المحجّة في ما نزل في القائم الحجّة - كه ترجمهاش را در دست داريد - از همين آثار مهمّ است .
اين كتاب دربارهى آياتى از قرآن مجيد است كه به استناد سخنان درربار و پر بركت پيغمبر اكرم و جانشينان راستين حضرت او كه درود خداوند بر تمامى ايشان باد در مورد امام منجى و موعود ، حضرت مهدى عجّل اللّه تعالى فرجه تفسير و تأويل و تطبيق گرديده است . طبق روشى كه غالبا در اين قبيل كتابها مشهود است ، احاديث با ذكر سند در ذيل آيات ياد شدهاند و از بحث و بررسى اقوال مفسّران و غور و خوض در مطالب ديگرى كه معمولا در تفاسير مطرح مىشود ، سخن به ميان نمىآيد .
اين احاديث به چند دسته تقسيم مىشوند . ما ضمن توضيح چند واژهى :
« تفسير » ، « تأويل » ، « تطبيق » ، به بعضى از اقسام آنها - كه شايد براى خوانندگان اين كتاب و نظاير آن سودمند باشد - اشاره مىكنيم :
هامش
( 1 ) . اشاره به آيهى نحل ( 16 ) : 90 .
( 2 ) . كافى 1 : 229 [ كتاب الحجّة ، باب أنّه لم يجمع . . . 35 ، ح 4 ] .