كم باشد يا زياد . چون با رعايت اين مورد حقوق رعايت مىشود و درگيرى و اختلاف بوجود نمىآيد .
خداوند مىفرمايد : از نوشتن بدهى تا پايان مدت آن ناراحت نشويد .
17 - اگر قرض دادن به صورت معاملهء نقد و دست به دست باشد ننوشتن اشكال ندارد .
خداوند مىفرمايد : بنويسيد . . . مگر اينكه تجارت نقدباشد كه انجام مىدهيد . يعنى معامله نقد و متداول بين شما باشد .
18 - در معاملات نقدى هم نوشتن مستحب است . خداوند مىفرمايد : شاهد بگيريد هنگام خريد و فروش . شاهد گرفتن مانع اختلافات مىشود خصوصاً در موارد اشياء نفيس و قيمتى .
19 - ضرر رساندن كاتب به طلبكار يا بدهكار حرام است . مثلًا اگر مبلغ بدهى را زياد يا كم بنويسد و شاهد بگيرد يا بعضى از خصوصيات را ننويسد يا شاهد نگيرد .
خداوند مىفرمايد : كاتب و شاهد ضرر نرسانند . البته احتمال دارد ضرر رساندن به كاتب و شاهد هم حرام باشد . مثلًا مجبور كنند رايگان بنويسيد يا با وجود امكان حضور طلبكار و بدهكار نزد شاهد ، شاهد را مجبور كنند نزد آنان برود و . . .
اين معنا را آيهء شريفه تأكيد مىكند : اگر چنين كنند ستم است بر شما .
20 - اگر در سفر بودند و ننوشتند مستحب است وثيقه بگيرند . خداوند مىفرمايد : اگر در سفر بوديد و كاتب در دسترس نبود وثيقه بگيريد . رهان چيزى است كه رهن مىگذارند . وثيقه همان رهن است كه به جاى كتابت گرفته مىشود .
21 - در وثيقه شرط است كه بدهكار به طلب كار تحويل دهد و او تحويل بگيرد .
خداوند فرمود : رهان مقبوضه . رهان را به مقبوضه توصيف كرد كه دلالت دارد كه تحويل گرفتن در حكم دخالت دارد . روايات هم اين مطلب را توضيح مىدهند .
المواعظ العددية — صفحة 79
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٧٩