9 - واجب است املاء ولى هم مثل املاء خود بدهكار باشد بدون نقص و ظلم در اصل و خصوصيات بدهى . خداوند مىفرمايد : ولىّ عادلانه املاء كند .
10 - شاهد گرفتن بر بدهى واجب يا مستحب است . و اين شاهد گرفتن با حضور و به خاطر سپردن است يا با يادداشت كردن يا امضا كردن .
خداوند مىفرمايد : شاهد بگيريد .
11 - واجب است شاهد دو نفر مرد باشند و دو نفر زن كافى نيست در مواردى كه در كتاب شهادات و غيره ذكر كردهاند . خداوند فرمود : از مردان خود دو نفر شاهد بگيريد .
12 - دو نفر بايد مسلمان باشند . و شهادت كافر كافى نيست . دو نفر از مردان خود [ مسلمان ] شاهد بگيريد .
13 - اگر دو مرد نبود ، يك مرد و دو زن شاهد باشند شهادت يك مرد و يك زن يا شهادت دو زن كافى نيست . قرآن مىفرمايد : اگر دو مرد نبود يك مرد و دو زن .
14 - شاهد بايد عادل باشد . خواه زن باشد يا مرد . خداوند مىفرمايد : شاهد از كسانى باشد كه از آنها راضى باشيد . يعنى از دين و صلاح او را راضى باشيد . و به پاكدامنى و رازدارى مشهور باشند . خداوند مىفرمايد : اگر يكى از شاهدان گمراه شد ديگرى او را راهنمايى كند .
دو زن شاهد براى اين است كه اگر يكى از آنان منحرف شد ديگرى او را راهنمايى كند .
15 - خوددارى كردن شاهد از اداء شهادت در حضور قاضى حرام است . خداوند مىفرمايد : شاهدان از شهادت دادن خوددارى نكنند . يعنى زمانى كه از آنها دعوت مىشود كه اداء شهادت كنند خوددارى نكنند . يا اگراز بدهى آگاهى دارند از شهادت دادن خوددارى نكنند . يا به هر دو معنا باشد كه اين صورت سوم از امام صادق عليه السلام روايت شده است .
16 - ناراحتى و ملال از نوشتن حق و ثبت كردن آن مكروه است . و فرقى ندارد بدهى
المواعظ العددية — صفحة 77
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٧٧