سپس براى رفتار تو حقوقى بر تو نهاده است . براى نماز تو و روزهء تو و صدقهء تو و هديه و افعال ديگر تو حقوقى بر عهده تو گذاشته است .
سپس حقوق از خود تو به ديگران كه بر تو حق واجب دارند مىرسد . كه واجبترين آنها حق امامان تو سپس حق زيردستان و خويشاوندان است كه از اينها حقوق متعددى منشعب مىشود .
حقوق امامان سه حق است كه بر تو واجب كرده است : حق زمامدار و فرمانرواست كه با حكومت بر تو دارد ، بعد حق مربّى علمى و بعد حق مربى اقتصادى است .
حقوق زير دستان سه حق واجب است : حق زير دستى كه بر او سلطه دارى ، سپس حق شاگردى كه به او دانش مىآموزى چون جاهل رعيت عالم است . و سپس حق زيردستى كه با ازدواج بر تو واجب مىشود .
زيردستان هم فراوان و بهم پيوستهاند به تعداد روابط فاميلى . كه از همه مهمتر حق مادر توست . سپس حق پدر ، بعد حق فرزند بعد حق برادر . سپس هر كه نزديكتر است حقش مقدم است و اولويت دارد . سپس حق سرپرستى كه بر تو نعمت داده است . سپس حق دوستانى كه نعمت آنها در اختيار توست . سپس حق كسانى كه به تو نيكى كردهاند .
سپس حق مؤذن براى نماز و حق امام جماعت و حق همنشين و همسايه و دوست و شريك و سرمايه و طلبكار . سپس حق كسى كه با تو رفت و آمد دارد . و حق خصم تو كه از تو شكايت دارد . سپس حق خصم تو كه از او شكايت دارى . سپس حق مشاور و حق كسى كه به او مشاوره مىدهى . و حق كسى كه از تو نصيحت خواهد . و حق كسى كه تو را نصيحت كند . سپس حق بزرگتر از تو و نيز حقّ كسى كه از تو كوچكتر است سپس حق كسى كه از او سؤال كردهاى . سپس حق كسى كه از او سؤال كردهاى . و سپس حق كسى كه به تو بدى كرده است در گفتار يا رفتار عمدى يا غير عمد . سپس حق هم كيشان . سپس حق هم وطنان . و سپس حقوقى كه به قدر علتهاى هر حالت و تصرفات اسباب وجود دارد .
خوشا به حال كسى كه خداوند او را در اداء حقوقى كه بر او واجب است يارى كند . و توفيق دهد . و استقامت عنايت كند .
اما حق خداوند بلند مرتبه بر تو اين است كه او را عبادت كنى . و چيزى را شريك او
المواعظ العددية — صفحة 135
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٣٥