ج : عمل به طريق است و اقتضاى حال ، يعنى :
انجام عمل از عبد چون به انگيزهء امتثال از فرمان مولى است عقلا مقتضاى حصول اجزاء است و لذا مولى نمىتواند او را از چنين عملى نهى نمايد .
مراد عبارت ( و من هنا . . . ) در عبارت صاحب فصول چيست ؟
ج : اشاره به ذاتى نبودن قبح در تجرّى و تفاوت در مراتب مذمّتش به اعتبار مىباشد .
* مراد صاحب فصول از عبارت ( ان التجرّى على الحرام . . . اشدّ منه فى مباحاتها ) چه مىباشد ؟
ج : اين است كه ، چنانچه فاعل مكروه واقعى را حرام دانسته و معذلك تجرّى نموده و مرتكب شود . مذمّتش بيشتر و شديدتر است از اينكه مباح واقعى را حرام دانسته تجرّى كرده و مرتكب شود .
* مراد از عبارت ( يختلف باختلافها ضعفا و شدة ) چه مىباشد ؟
ج : اين مىباشد كه ، در مندوبات نيز مراتب مذمّت و توبيخ از جهت شدّت و ضعف مىباشد چه آنكه برخى مندوبات مؤكد و برخى غير مؤكداند و لذا تجرّى در مندوبات مؤكد شديدتر از تجرّى در مندوبات غير مؤكد است .
* حاصل مطلب فوق از نظر صاحب فصول چيست ؟
ج : اين است كه اگر مكلّفى مستحب واقعى را حرام دانسته و تجرّى كرده مرتكب شود تجرّيش بيشتر و شديدتر است از كسى كه مستحب مؤكدى را حرام بداند و مرتكب شود .
همانطور كه تجرّى در مكروهات به حسب مراتب مختلف متفاوت است و لذا اگر مكلفى مكروه ضعيفى را حرام دانسته ، تجرّى كرده و مرتكب شود ، تجرّيش سبكتر از كسى است كه مكروه مغلّظى را حرام دانست ، تجرّى نموده و مرتكب شود .
* مراد صاحب فصول از عبارت ( و يمكن ان يراعى . . . . ) چيست ؟
ج : مراد نفى استحقاق عقاب از تجرّى در واجبات واقعى بهطور مطلق يا نسبت به برخى موارد است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٤