پس بايد كه خنثى ، از باب مقدمهء علميّه از هر دو طرف شبهه اجتناب نمايد تا يقين حاصل كند كه وظيفهء خود را انجام داده است .
* چرا برخى در نگاه خنثى قائلاند به اينكه ، احتياط لازم نيست و او مىتواند به اختيار خود از يك طرف شبهه اجتناب كند ؟
ج : چون گمان كردهاند كه اين مسئله نيز از باب علم اجمالى و خطاب اجمالى است و طبق يك نظر در آنجا نه تنها احتياط لازم نيست بلكه مخالفت هم جايز است .
مىگويند :
مردها مخاطباند به اينكه يا ايها النبى قل للمؤمنين يغضوا من ابصارهم و يحفظوا فروجهم ، زنها نيز مخاطباند به اينكه يا ايها النبى قل للمؤمنات يغضضن من ابصارهنّ و . . . از طرفى خنثى علم اجمالى دارد كه يا مخاطب است به خطاب زنها و يا مردها ، لكن تفصيلا خطاب را نمىداند پس هم علم اجمالى است و هم خطاب ، و در چنين موردى احتياط لازم نيست و اختيارا از يك طرف اجتناب مىكند .
* پاسخ شيخ به رأى فوق چيست ؟
ج : اينست كه :
اوّلا : به فرض كه هم علم اجمالى باشد هم خطاب ، باز هم موظّف به احتياط است ، چرا كه مخالفت مولى جايز نيست .
ثانيا : در اينجا ، علم تفصيلى وجود دارد چرا كه قطع دارد كه يا بر او واجب است غضّ از رجال و يا غضّ از نساء .
پس ، اصل غضّ ، واجب تفصيلى است . آنچه خنثى نمىداند خصوصيات است . منشا علم تفصيلى او نيز ، علم اجمالى به اينست كه : مخاطب به يكى از دو خطاب است و ما كرارا متذكر شديم كه مخالفت با علم تفصيلى حرام است ؛ حال از هر طريقى كه اين علم حاصل شود
ثالثا : خطاب مجمل نبوده علاوه بر اينكه مىتوان هر دو خطاب را به يك خطاب برگرداند و آن خطاب واحد عبارتست از :
( يحرم نظر كل انسان بالغ الى كل انسان بالغ لا يماثله فى الذّكورية و الأنوثية عدا من يحرم نكاحه )
كه ما اين خطاب تفصيلى را از آن دو خطاب انتزاع نموديم و بدون ترديد امتثال خطاب تفصيلى لازم است كه آن هم با احتياط كردن ممكن است پس احتياط واجب است .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 266
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٦٦