تقرير او حاصل شده باشد . نه اينكه از هر طريق حاصل شد واجب الامتثال باشد .
تمام شد محل حاجت از كلام سيد صدر
تشريح المسائل * جهت بحث شيخ در اينجا در توجيه سخنان اخباريها نسبت به مباحث قبلى چگونه است ؟
ج : در بحثهاى قبلى در پاسخ به اخباريين كه مىگفتند ؛ قطع حاصل از مقدّمات عقليّه فاقد ارزش است ، قطع حاصل از مقدّمات عقليّه را داراى ارزش مىدانست و كثرت خطا را در استدلالات عقليّه رد مىكرد ، لكن در اينجا جهت توجيه سخن اخباريها نگاه به بحث را عوض نموده مىفرمايد :
شايد مراد اخباريها در عدم حجّيت عقل استدلالى ، كثرت خطا نبوده ، بلكه با توجّه به يك سرى روايات و منابع نقلى چنين اظهار نظرى كردهاند . از قبيل :
- حرام عليكم ان تقولوا بشىء ما لم تسمعوا منّا
- لو انّ رجلا قام ليله و صام نهاره و حجّ دهره . . .
- من دان اللّه به غير سماء من صادق ( ع ) فهو . . . .
* توجيه شيخ از روايات فوق و امثال آن در توجيه سخنان اخباريها چيست ؟
ج : اينست كه : احكام اللّه واقعى در لوح محفوظ بر دو دستهاند :
1 - احكامى كه توسط حجج الهى به بندگان رسيده و واجب الاتّباع مىباشند .
2 - احكامى كه از طريق حجج الهى و ماموران معصوم به دست ما نرسيده و واجب الاتّباع نمىباشند ، بلكه داخلاند در ( اسكتوا عما سكت الله عنه ) .
يعنى : آنچه را كه خداوند در مورد آن سكوت كرده شما هم نسبت به آن ساكت باشيد . پس :
هر حكمى و حقّى كه از طريق حجّت به دست آمده واجب الاتباع است نه هر حكمى ، و لو از راه حكم عقل باشد . فى المثل ، در حديث ( ان رجلا قام ليله . . . . تا ما كان له على الله ثواب ) كه مىگويد :
اگر كسى بدون راهنمايى ولىّ خدا و تنها به حكم عقل خودش ، تمام اموالش را در راه خدا انفاق كند ثوابى نخواهد داشت ، با اينكه صدقه و بخشش كارى مطلوب و مورد رضايت پروردگار است ، و لكن چون بر اساس فرمان عقل بوده و نه به دلالت ولىّ خدا ، فاقد ارزش است .
لذا شايد پشتوانه و منبع اخباريها در اثبات عدم حجّيّت حكم عقل اينگونه روايات باشد و نه آن استدلال قبلى كه گذشت .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 117
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١١٧