تماميت حجّت إلهية را در روز معاد گواهى دهد وبديهي است كه هادي كلّ بايد خود مهتدى باشد .
أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى
« 1 » .
ونذير بايد خود مبرّاى از ارتكاب معاصي باشد وگرنه انذارش لغو وبىاثر گردد ومردمانش سرزنش وملامت نمايند كه
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ
« 2 » .
وگويند : ابتداء ، اصلاح حال خودنما ، تا بعد در مقام اصلاح حال غير برآئى واطمينان به انذار واعلام همچو شخصي نخواهد بود .
وشهيد بايد در عصر مشهود عليهم باشد كه
وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ
« 3 »
ودر رسالهء تذكرة الغافلين به مقدارى از تفصيل دلالت اين قبيل آيات را بيان نمودهايم وآيهء خاصه به امّت مرحومه ، اين آيهء كريمه است كه
وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ إِنَّ اللَّهَ بِعِبادِهِ لَخَبِيرٌ بَصِيرٌ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ
« 4 » .
وپيداست كه مراد از « كتاب » مطلق مذكور در قرآن وخصوصا با قرينه اتّصال اين آية به آيهء سابق ، همين كتاب آسمانى منزل بر حضرت خاتم صلّى اللّه عليه وآله است واگر مطلق هر كتاب آسمانى هم باشد ، باز برهان بر اثبات خلافت تمام است وهمين طور ضمير « فمنهم » راجع است « به عباد » قريب به آن ودر معنى تعليل براي ايراث كتاب است به يك دستهء معين ، واختيار يك عدّهاى است از تمام عباد وتعيين آن عدّه است ؛ چنانچه در آيهء
وَكُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً
« 5 » كه ذكر انحصار « عباد » است در همين أصناف سهگانه . پس يك عده از اشخاصى كه لياقت مقام خلافت دارند بر حسب لطف وفضل بزرگ حق تعالى بر آنها وجملهء امّت ، كتاب آسمانى را ( يعنى فهم حقايق وبطون آن وتفصيل آن وتفصيل معارف واحكام وساير أموري كه در مورد ديگر فرموده :
وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ
وآنچه راجع به شريعت وطريقهء إلهية است وبه حضرت خاتم صلّى اللّه عليه وآله داده شده بود ) به آن دسته عنايت فرموده ، تا به اذن حقّ ، سبقت در تمام خيرات گرفته وچون سابق بر تمام مردمند در تمام خوبىها وكمالات ، ساير مردم بايد اقتداء
هامش
( 1 ) . يونس ( 10 ) آيهء 35 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 24 .
( 3 ) . مائده ( 5 ) آيهء 117 .
( 4 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 32 .
( 5 ) . واقعه ( 56 ) آيهء 7 .