رسالهء قول ثابت بسم اللّه الرحمن الرحيم ستايش مر خداوند عزيز را كه همهء هستىها از اوست ودرود بىشمار نثار روان پاك بندگان شايستهاش ؛ خصوصا حضرت خاتم پيغمبران ، محمّد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه وآله .
وبعد ، چنين گويد : أحمد بن محمد حسن آشتيانى - قدّس اللّه تعالى روحه الزكية - اين كلماتي است ساده وبياناتى است روشن در أصول ديانت ، به دليلهاى متقن مختصر ، چنان چه به نظر انصاف ملاحظه شود . اميد است كه ناظر بهرهمند گردد ومؤلّف را به دعاى خير ياد نمايد .
وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
ورساله ، مشتمل بر پنج أصل وچند وصل است .
أصل اوّل : در اثبات ذات مقدسي كه پديدآورنده ونگهدار عالم است .
دليل : با توجه به اين دو مقدمهء واضحه :
اوّل ، هر چيز هستى ووجود دارد ، حقيقت وآثاري بر حسب مرتبه وجودش دارد وهر چه وجود ندارد ، حقيقت واثر ندارد وهر نابود ، به وجود ، ذات يابد ؛ چنان چه زوال هر ذاتي به اين است كه هستىاش برود . پس براي وجود وهستى يك مصداق وحقيقتي هست كه تمامى موجودات در آن حقيقت مشتركند وبه قوّت وضعف وتعيّنات آن اختلاف دارند .
دوم ، سبب حقيقي آن است كه نابود را بود كند وچيزى كه خود هستى نيست وبه خود هستى نداشته ، هستى دهد وتا هستىاش داده ، باقي باشد . پس نشود كه هستى دهنده وسبب زائل شود وهستى يافته از آن سبب باقي ماند ؛ چنان چه بقاى هستى صورتهاى ذهنية
و