ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ
« 1 »
اين قول هم ضعيف است ، زيرا هميشه پيغمبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله مىفرمود : اين قرآن كلام اللّه است ، ومدعاى آن حضرت همين بود واين آيهء شريفه را بر ايشان تلاوت مىفرمود :
وَما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى
« 2 » وهمچنين تلاوت مىفرمود :
وَما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَما يَنْبَغِي لَهُ
« 3 » وبا اين بيانات ، جايى براي سؤال نبود كه آيا كهانت است يا شعر است .
قول سوم ، اين است كه مراد از روح مورد سؤال ، آن روحي است كه أعظم ملائكة است كه در سورهء نبأ مىفرمايد :
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَقالَ صَواباً
« 4 » ودر سورهء قدر مىفرمايد :
تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ
« 5 »
ومروى است از أمير المؤمنين - عليه أفضل صلوات المصلّين - « 6 » كه فرموده : روح ، ملكي است داراى هفتاد هزار صورت ودر هر صورتي هزار زبان وبه هر زبانى به هفتاد هزار لغت ، تسبيح خداوند متعال مىكند واز هر تسبيح وى ، خداوند فرشتهاى خلق مىفرمايد كه با ساير ملائكة طيران مىكند .
وضعف اين قول هم واضح است ؛ زيرا حضرت أمير المؤمنين - عليه أفضل الصلاة والسلام - كه علم را از پيغمبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله آموخته ، چگونه مىتوان گفت حقيقت روح را آن حضرت دانست وبيان فرمود وپيغمبر صلّى اللّه عليه وآله نمىدانست وبه نحو مجمل ومبهم جواب داد ، در صورتي كه قرآن بر آن سرور نازل است ومروى است كه « لا يعلم القرآن إلّا من خوطب به » « 7 » ، يعنى حقيقت قرآن را كسى مىداند كه مخاطب به آن بوده وآن كس نيست مگر شخص پيغمبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله ، وديگران طريق معرفتشان همانا آن شخص شخيص است كه تمام تنزيلات وتأويلات وبطون ومتشابهات آن را ، على ما هو عليه ، مىداند وبعد از نبىّ أعظم صلّى اللّه عليه وآله بر حسب اخبار معتبره ،
هامش
( 1 ) . شورى ( 42 ) آيهء 51 .
( 2 ) . نجم ( 53 ) آيات 3 و 4 .
( 3 ) . يس ( 36 ) آيهء 69 .
( 4 ) . آيهء 38 .
( 5 ) . آيهء 4 . ر . ك : بحار الأنوار ، ج 61 ، ص 2 و 5 ومجمع البحرين ، مادّهء روح .
( 6 ) . ممكن است مراد از صورتها وزبانها ولغتها وفرشتهها اشاره به مطالبى وحقايقى باشد غير آنچه ظاهرا از اين ألفاظ فهميده مىشود ( مؤلف ) .
( 7 ) . در تفسير برهان ، ج 1 ، ص 18 آمده است : « إنّما يعرف القرآن » .