ور اشارتهاش را بيني زنى * مرد پندارى وچون بيني زنى
آن قدر عقلي كه دارى گم شود * سر كه عقل از وى بپرّد دم شود
واز جملهء بالاترين حقايق مشهودهء معلومه ، وسرآمد كلّيّه معارف حقهء واقعيه اين است كه بدانيد تمام موجودات زمينى وآسمانى در جلوهگاه نور وجود فائض از نيّر نوربخش حقيقي ، يعنى ذات مقدّس آفرينندهء تمامى موجودات ، در استفادهء نور وجود از اشراق آن ذات يگانه به مثابهء صفحات اجسامى باشند كه در مقابل خورشيد آسمانى قرار گرفته وبه آن نور روشن شدهاند كه در ذات خود ، روشن نيستند . پس وجود تمام موجودات امكانيّه عارضى وفائض از يك سرچشمهء وجود خواهد بود .
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ . . .
. « 1 »
پس از وضوح وروشن شدن آنچه مذكور شد ، به راستى ودرستى خواهيد يافت كه خداوند آفرينندهء شما ، مالك شما مىباشد وشما مملوك وبندهء آن ذات يگانه مىباشيد ؛ چون هستى ونيستى شما به اراده ومشيت أو خواهد بود ، ومثل شما وتمام موجودات وذوات مخلوقات با آن ذات مقدس ، مثل كلام وسخن شما با شماست كه هستى ونيستى آن به ارادهء شما مىباشد ، پس فرمود :
اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي . . .
« 2 » ، يعنى بيائيد دست از عصبيّتهاى جاهلانه وخرافات باطله وتسويلات شيطانيه برداريد ودر راههاى كج وتاريك ، دور از راه راست روشن ، بىخطر قدم مگذاريد ورهسپار نگرديد ؛ تا از روى بصيرت وبه طور ضرورت ، بدانيد كه سزاوار عبوديت وبندگى وعبادت وپرستش فقط ذات خداوند يگانهاى است كه آفريننده ومالك شما وهمهء موجودات است كه به رحمت رحمانيه وفيض مقدّس عامّش ، يعنى فيض وجودي ، كه عطا فرموده تمام موجودات را فرا گرفته ، وآن ذات مقدّس به شما وسابقين از شما ، فيض وجود بخشيده .
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً
« 3 » .
وچنان چه در مقام پرستش وعبادت خداوند يگانه كه پروردگار وآفرينندهء شما وپيشينيان شما مىباشد ، بر آمديد وبه دستور رسول محترم ما ، حضرت محمّد صلّى اللّه عليه وآله وآنچه در قرآن نازل بر أو درج گرديده ، رفتار نموديد ؛ البتة به اخلاق جميله وخوىهاى پسنديده ،
هامش
( 1 ) . نور ( 24 ) آيهء 35 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 21 .
( 3 ) . مريم ( 19 ) آيهء 93 .