عز وجلال ( به ذات خود ) دانا ، توانا ، زنده ، شنوا ، بينا بوده ( يعنى صفات أو زائد بر ذات نيست ، بلكه تمامى صفات كمالية عين ذات مقدس اوست ، و ) خداوند بسى برتر است از آنچه شريكقراردهندگان وتشبيه كنندگان دربارهء خدا مىگويند .
واز حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام وارد است : « اتّقوا معاصي اللّه في الخلوات ، فإنّ الشاهد هو الحاكم » « 1 » ، يعنى بپرهيزيد از نافرمانى خداوند در نهانىها ، زيرا گواه وناظر بر نافرمانىها همان است كه روز قيامت داورى مىكند .
تنوير
شبهه نيست كه محبوبيت هر محبوبى غير از ذات خداوندى براي دارا بودن يك صفت حسن وكمالى است ، مثل علم وقدرت وسخاوت وساير كمالات وذاتش محبوب بالعرض است ، تا آن صفت كمالى را دارا هست محبوب است ، آن صفت كه رفت محبوبيت ندارد ، ومحبوب بالذات آن صفت بوده ، وچون تمام صفات كمالية در خداوند عين ذات مقدس اوست ، چنان چه بيان نموديم ، پس ذات مقدسش محبوب بالذات است .
وخوشا به حال مردمانى كه اين نكته را از روى اعتقاد قلبي داشته باشند ودائما در ياد خالق متعالند ، وبدا به حال آنان كه به اين نكته بر نخورند واز ياد محبوب حقيقي غافلند .
در كتاب أصول كافى ، كه راوي از امام معصوم ، از عشق وحال عاشقان مجازى سؤال مىكند ، در جواب مىفرمايد : « هؤلاء قوم غفلوا عن ذكر اللّه فأذاقهم اللّه حبّ غيره » « 2 » ، يعنى آن مردمان جماعتى هستند كه از ياد خداوند غفلت ورزيدند . پس چشانيد به آنها خداوند ، دوستى غير خود را .
خداوند چراغ عقل را به انسان مرحمت فرموده كه هر قدر در عبادت وتحصيل علوم دينيه عقلية وتخلّق به اخلاق حسنه ، بيشتر سعى نمايد ، نور آن چراغ بيشتر گشته واز لذات حقيقية بهرهمند گردد ، وچنان چه تمام توجهاتش را صرف دنيا نمود ، از فوائد ولذائذ اخرويه محروم خواهد ماند ، چنان چه در سورهء مباركهء نازعات است :
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ ما سَعى ،
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة ، حكمت 324 .
( 2 ) . اين روايت رأى در أصول كافى نيافتيم ، ولى با اختلاف جزئي ، در بحار الأنوار ، ج 73 ، ص 158 ، به نقل از امالى صدوق آمده است .