مىباشد . پروردگارا ! مؤاخذه مفرما ما را چنان چه فراموش كرديم يا خطا نموديم . پروردگارا ! بر ما تكليف شاقّى كه بر أمم سابقه نمودى ، مفرما ومتوجّه مكن بر ما تكاليفى را كه از قوّه ما بيرون باشد وگذشت كن وبيامرز ما را وترحّم بفرما بر ما . تو پادشاه وصاحب مايى ، پس يارى وپيروزى ده ما را بر گروه ناسپاسان .
در تفسير مجمع البيان ، در تفسير سورهء بقره ، روايت شده از حضرت خاتم الأنبياء صلّى اللّه عليه وآله كه هر كه در شب اين آيهء مباركه را تلاوت نمايد ، مثل كسى مىباشد كه شب را به عبادت خداوند تا صبح قيام نمايد . « 1 »
دلائل التوحيد
آنچه بر افراد بشر لازم است پس از حصول توحيد فطرى اجمالي ، در مقام تحصيل معرفت كامل به تنظيم أصول دين وفروع آن ، به قدر استعداد خود بر آيد .
أولا وبالخصوص در امر توحيد كوشش نموده كه به فكر صحيح ، خالى از هر گونه خطا به امداد صاحبان علم كه أهل تقوى ومعرفت هستند ، توحيد خود را كامل نمايد وگرنه ممكن است در أموري اشتباه نموده وبر خلاف حقيقت واقع شود .
در باب توحيد ومعرفت به خداوند ، چند طريق است :
يكى آن كه ، نظر در آيات ومخلوقات الهى نموده ؛ از افراد انسان وحيوانات ونباتات وساير موجودات زمينى وآسمانى وبرّى وبحرى وغير اينها ودقائق كوچك محيّر العقولى كه در خلقت هر فردى از افراد مىباشد .
دوم آن كه ، آنچه در نظام عالم لازم است ، خداوند متعال آن را ايجاد فرموده واگر يكى از آنها نبود ، موجب اختلال نظام عالم مىشد ، مثلا چنان چه آب نبود ، آنچه وجودش محتاج به آب است ، نمىشد وهمچنين تمام آنچه لازمهء زندگى هست وفعلا كه هر چه لازم است ، موجود هست . پس خالق حكيمى وپديدآورندهء دانائى ، آنها را به وجود آورده كه ذاتش موجود بالذات بوده .
سوم ، انتهاى تمام موجودات بالعرض به موجود بالذات است كه واجب الوجود بذاته است .
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 404 .