رؤساى بزرگ دار الخلافة ( تهران ) است . تحصيل وتكميل وى در خدمت أستاذ الكلّ ، شيخ الطائفة حجّة الحقّ شيخ مرتضى شوشترى انصارى - رضوان اللّه عليه - شده . از وقتي اين بزرگوار به تهران آمده است ، تكميل أصول الفقه را بر سبك جديد ، وسيلهاى عظمى پديد شده . بعد از مرحوم حاج ملّا هادي ( متوفّاى 1295 ومدرّس مدرسه حاج محمد حسين خان مروزى فخر الدولة ) عمدهء تلمّذ طلّاب ومستعدّين در دار الخلافة بر اين دانشور يگانه است وسالها مىگذرد كه زحمات حكومات شرعيه كلّيه بر عهدهء وى قرار گرفته . « أدام اللّه أيّام إفاضاته » .
ميرزا محمد خان قزوينى مىنويسد :
حاج ميرزا حسن آشتيانى از أعاظم علماى تهران ومتخصّص در تبحّر واحاطهء فوقالعاده به علم أصول فقه ، كه در اين قرن أخير بعد از مرحوم شيخ مرتضى انصارى - أعلى اللّه مقامه - هيچ يك از علماى شيعه در اين فن به پاى أو نمىرسيدند ، مطلقا وأصلا ، وحاشيهء بسيار مبسوط ومفصل أو بر فرائد الأصول مرحوم شيخ مرتضى انصارى مزبور در تهران ، در سنهء ( 1295 - 1315 ) به طبع رسيده است ونگارنده اين سطور در مجالس درس آن مرحوم كه همين فرائد الأصول را تدريس مىفرمود ، در دو - سه سال أواخر عمر آن مرحوم در تهران حاضر مىشدم . نام أو به واسطهء مسأله تنباكو ومقاومتى كه أو با ناصر الدين شاه در خصوص ابطال آن انحصار نمود ، بسيار مشهور شد .
نويسندهء كتاب جغرافياى تاريخي تفرش وآشتيان مىنويسد :
حاج ميرزا حسن آشتيانى در قضيهء دادن امتياز انحصار توتون وتنباكو ( رژى ) از طرف دولت موقت به شركت انگليسى ، مقاومت كرد . ناصر الدين شاه أو را به تبعيد تهديد نمود ، اما أو منتظر نماند وخود خواست كه از تهران بيرون رود . مردم با خبر شدند وجلو رفتن أو را گرفتند .
سه نفر از علما در الغاى امتياز رژى خيلى مؤثّر بودند :
1 - مرحوم حاج ميرزا حسن شيرازي ( متوفّى : 1312 ه . ق . )
2 - مرحوم حاج ميرزا جواد آقا مجتهد تبريزى ( متوفّى : 1313 ه . ق . )
3 - مرحوم حاج ميرزا حسن آشتيانى ( متوفّى : 1319 ه . ق . )
بيست رساله ( فارسي ) — صفحة 12
مساهمون: ميرزا أحمد الآشتياني
ص١٢