حضرت ربّ العزّه در جواب فرمود :
أَ وَلَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَلكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْياً وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
« 1 » در حشر جسم معيّن به بداهت عقل ، بقاء مادّه وعينيت مادة صورت جسميهء زائله با حادثه لازم است ، والّا حادث به كلى مغاير با زائل است بلى ، اگر مادة معدوم شده باشد ؛ فردى از صورت ، موجود شود ، سنخ همان فرد موجود ؛ لكن به ضرورت عقل ، با اين كه امر باقي در ضمن صورتين نباشد ، نمىتوان گفت اين حادث همان سابق است . ومصرّح در آيات واخبار حشر همين أجسام است ، به طورى كه بتوان گفت اين حادث همان سابق است ، واين سخن منافى با اين كه شيئيت هر چيز به صورت آن است ، نخواهد بود . پس بر حسب آيهء كريمه ، همين أجساد وأجسام مندرسه هم در قيامت كبرى محشور ومبعوث خواهند شد . بلى ، ممكن است كه چون أجساد در نشأه ديگر مىروند وعالم متبدّل مىشود ، به تبع تبدّل نشأه ، تبدّلاتى كه از لوازم تبدّل عالم است ، واقع شود وكيفيت آن را هم خدا مىداند وآن كس كه به عنايت خاص خداوندى ، هدايت به آن يافته است .
اين بود مجملى از معارف ديانتى كه به توفيق پروردگار حكيم عليم ، جهت آگاهى وبينايى مردمان ، منصف در اين أوراق درج شد ، تا چنان چه سابقين كشتند ما بهره برديم ، ما نيز بكاريم تا ديگران بهرهمند شوند .
واللّه يهدي من يشاء إلى صراط مستقيم
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 263 .