در واقع اخلاص است اگر انسان اخلاص را شرط خودسازى و تزيكه نفس قرار دهد به هدف مطلوب خود خواهد رسيد .
چنانچه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
من اخلص لله اربعين يوما ، فجر الله ينابيع الحكمه من قلبه على لسانه .
« 1 » هركس خود را چهل روز براى خدا خالص كند ، خداى متعال چشمههاى حكمت را از قلب او بر زبانش جارى خواهد كرد .
به قول حافظ
شنيدم رهروى در سرزمينى * همگى گفت اين معما با قرينى
كه اى صوفى شراب آنگه شود صاف * كه در شيشه بماند اربعينى
ج ) رعايت حقوق مردم را نمودن
عبد سالك بايد انصاف و عدل را در روابط و داد و ستد با مخلوقات رعايت كند به گونهاى كه بدهكار كسى نباشد و مردم در همه حال از دست و زبان و رفتار او راضى باشند . « 2 »
2 . رياضت خواص
و رياضة الخاصة حسم التفّرق و قطع الالتفات الى المقام الذى جاوزه و ابقاء العلم يجرى مجراه .
الف ) ريشه كن نمودن تفرقه
عبد سالك بايد با رياضت ، ميل به ماسوى الله را در خود ريشه كن كند ، و همهء فضاى وجودش را از خدا پر كند . ( يعنى از تفرقه به جمع و از كثرت به وحدت حركت نمايد . ) به قول حافظ :
چنان پر شد فضاى سينه از دوست * كه فكر خويش گم شد از ضميرم
ب ) قطع التفات به مقام گذشته
سالك بايد از اشتغال به مقاماتى كه از آن عبور كرده است خوددارى كند زيرا هر
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 67 ، ص 249 .
( 2 ) . قال رسول الله صلّى اللّه عليه و إله :
المسلم من سلم المسلمون من يده و لسانه .