درحالىكه تذكر يافتن است .
يعنى تفكر تلاش براى رسيدن به مطلوب است ولى تذكر حاصل تفكر است و آن را در زمانى كه حاصل فراموش شود مجددا در ذهن حاضر مىكند ، بنابراين تذكر وجود است .
و ابنية التذكر ثلاثة اشياء :
اركان و بناى تذكر بر سه چيز است :
الانتفاع بالعظة ، و الاستبصار للعبرة و الظفر بثمرة الفكرة .
الف ) انتفاع از وعظ است
نشان تاثير وعظ در قلب ، ايجاد خوف و رجاء است و در عمل تحصيل خير از روى اخلاص است .
ب ) بصيرت يافتن به سبب عبرت است
عبر جمع عبرت است . استبصار طلب بصيرت بسيار است . يعنى سالك بايد از حوادث روزگار درس عبرت بگيرد ، از شادىها و گرفتارىهاى ديگران توجه به حال خود نمايد عقل خود را در طلب مقصود به حركت درآورد .
ج ) بهرهبردن از ثمرات فكر
ثمرهء تفكر حصول معانى در ذهن است كه سالك بايد با تذكر آن معانى را صيقل دهد و بهرههاى لازم را از آن ببرد . و همچنين عمل صالح ، ثمرهء فكر صالح است و با تذكر مىتوان عمل صالح را كامل كرد .
شروط بهرهمندى از وعظ :
و انما ينتفع بالعظه بعد حصول ثلاثة اشياء :
انتفاع از وعظ سه شرط دارد :
بشدة الافتقار اليها و بالعمى عن عيب الواعظ و تذكر الوعد الوعيد .
الف ) نياز شديد به وعظ و نصيحت
سالك بايد به شدت خود را محتاج وعظ و هدايتهاى او بداند و بدون وعظ و ارشاد