باب تذكر
قال الله تعالى :
وَ ما يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَنْ يُنِيبُ .
« 1 » متذكر نمىشود مگر كسى كه رجوع كننده به خداست .
وجه استشهاد خواجه در اين آيه تذكر است كه بعد از انابه و رجعت به سوى خدا معنا مىدهد . البته ذكر در قرآن كريم در معانى مختلف به كار رفته است كه اهم آنها عبارتند از :
1 . قرآن
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ .
« 2 »
و همچنين :
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ .
« 3 »
2 . به معناى پيامبر
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ .
« 4 » و يا :
فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ .
« 5 »
3 . ذكر به معنى ياد كردن
الف ) ياد خدا كردن ؛
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً .
« 6 »
ب ) ياد نعمت خدا را كردن ؛
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ .
« 7 »
ج ) ياد تاريخ گذشتگان ؛
وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِبْراهِيمَ .
« 8 »
وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ .
« 9 »
تعريف تذكر
التذكر فوق التفكر ، فان التفكر طلب و التذكر وجود .
خواجه در تعريف تذكر مىگويد : تذكر فوق تفكر است . براى اينكه تفكر طلب است
هامش
( 1 ) . غافر / 13 .
( 2 ) . حجر / 9 .
( 3 ) . نحل / 44 .
( 4 ) . يس / 69 .
( 5 ) . غاشيه / 21 .
( 6 ) . احزاب / 41 .
( 7 ) . مائده / 7 .
( 8 ) . مريم / 41 .
( 9 ) . مريم / 16 .