خواهد كرد .
ب ) اجابت اوامر و اشارت الهى
شرط دوم براى درك لطائف آفرينش ، پذيرفتن اشارات الهى است كه دائما عبد را به طاعت و بندگى فرا مىخواند . عبد سالك در پرتو زندگى و پارسايى به جايى مىرسد كه خداوند به او قدرت تشخيص حق از باطل را عطا مىكند ، چنان كه در قرآن كريم فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً .
« 1 » اى اهل ايمان اگر خدا ترس و پرهيزكار شويد خدا به شما فرقان بخشد .
فرقان يعنى نور ، نورى كه از عقل قوىتر و قدرت درك و تحصيل حقايق آن بيشتر است . در وادى معرفت تيز كردن عقل و تماما به عقل متكى بودن انسان را در ورطه موهومات فرو مىبرد بهتر آن است كه سالك عقل را با نور عرفان و قرآن همراه كند . در سفر قرآنى است كه حقايق يكى پس از ديگرى بر سالك آشكار مىشوند .
به قول مولوى :
كى كنم من از معيّت فهم راز * جز كه از بعد سفرهاى دراز
دانش آن بود موقوف سفر * نايد آن دانش به تيزى فكر « 2 »
در سورهء طلاق مىخوانيم :
وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً
وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ .
« 3 » كسى كه تقواى الهى پيشه كند ، خداوند راه خروج به انوار غيبى را به او نشان مىدهد و از مجرايى او را رزق مادى و معنوى مىدهد كه در گمانش نمىآمد .
به قول مولوى :
من نگويم زين طريق آيد مراد * مى تپم تا از كجا خواهد گشاد
سر بريد مرغ هر سو مىفتد * تا كدامين سو رهد جان از جسد
يا مراد من برآيد زين خروج * يا ز برجى ديگر از ذات البروج « 4 »
هامش
( 1 ) . انفال / 29 .
( 2 ) . مثنوى ، دفتر ششم ، بيت 1479 و 4184 .
( 3 ) . طلاق / 8 .
( 4 ) . مثنوى ، دفتر ششم ، بيت 4203 تا 4205 .