كيفيت تفكر در لطائف آفرينش
و اما الفكرة فى لطائف الصنعه ، فهو مايسقى زرع الحكمة .
تفكر در لطائف صنعت ، همان صنعت خدا در مخلوقات او مىباشد كه حسن و زيبايى آن باعث تقويت عقل و ادراك آدمى و نيز روشنى قلب مىشود و كشتزار حكمت را آبيارى مىكند ، همانطور ى كه آب مزارع را زنده مىكند . در تعاليم ائمه معصومين عليهم السّلام تفكر در عالم آفرينش بسيار تأكيد شده است . براى نمونه مولاى متقيان در اينباره مىفرمايد :
لا عبادة كالتفكر فى صنعة الله عزّ و جل .
« 1 » هيچ عبادتى همانند تفكر در آفرينش خداى عز و جل نيست .
به قول سعدى :
آفرينش همه تنبيه خداوند دل است * دل ندارد كه ندارد به خداوند اقرار
اين همه نقش عجب بر در و ديوار وجود * هركه فكرت نكند نقش بود بر ديوار
كيفيت تفكر در معانى اعمال و احوال
و اما الفكرة فى معانى الاعمال و الاحوال فهو تسهيل طريق الحقيقة .
تفكر در معانى اعمال آن است كه عبد سالك ، اعمال صالحه را تماما از مواهب الهى بداند ، اين كار فكر او را در درك بواطن اعمال يارى مىدهد و طريق سلوك را جهت وصول به سر حقايق آسان مىكند .
همچنين تفكر در معانى احوال ، درك بوارق توحيد و اشارت تفريد است كه عبد سالك را به طهارت و صدق اطاعت فرا مىخواند و اين طهارت در طاعت ، طريق سلوك را سهولت مىبخشد .
و انما يتخلص من الفكرة فى عين التوحيد بثلاثة اشياء .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 68 ، ص 324 .