باب محاسبه
قال الله تعالى :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ .
« 1 » اى كسانى كه ايمان آوردهايد تقواى الهى پيشه كنيد هركس بايد نظر كند براى فردايش چه پيش فرستاده است .
شاهد محاسبه در اين آيه
« وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ »
است كه هر فرد مسلمان و معتقد به روز حساب را ملزم مىسازد كه اعمال خود را محاسبه كند و سود و زيان زندگى خود را بشناسد و درصدد جبران خسارات عمر برآيد ، در غير اين صورت فردايى تاريك و نگرانكننده خواهد داشت .
خداى متعال وقتى آيهء زير را نازل مىفرمود :
وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ .
« 2 » خداوند شما را به آنچه كه آشكار مىكنيد و آنچه كه پنهان نگه مىداريد بازپرسى خواهد كرد .
وقتى اين آيه نازل شد گروهى از مسلمانان با حالى نگران نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله رسيدند و عرض كردند : اگر خدا ما را به آنچه در دل داريم بخواهد محاكمه كند راهى براى رستگارى ما نخواهد ماند . پس از اين ابراز نگرانىها خداى متعال آيهء زير را نازل فرمود :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
« 3 » . خدا هيچ كس را تكليف نكند مگر به قدر توانايى او .
پس از نزول اين آيه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود :
من هّم بحسنة فلم يعملها كتبت له حسنة ، فان عملها كتبت له عشرة امثالها الى سبع مائة و سبع امثالها و من هم بسيئة فلم يعملها لم تكتب عليه فان عملها كتبت عليه سيئة واحدة و قال : ان الله عز و جل قد تجاوز لا متى ما حدثوا به انفسهم ما لم يعلموا او يتكلموا به .
« 4 »
شايد سبب اين كار آن است كه حق تعالى مىدانست بندگانش اسير وسوسه هستند و
هامش
( 1 ) . حشر / 18 .
( 2 ) . بقره / 284 .
( 3 ) . بقره / 286 .
( 4 ) . كشف الاسرار ، ج 1 ، ص 778 .