السموات و الارض فابين ان يحملنها و اشفقن منها .
« 1 » وقت امانتى رسيد است كه عرضه كرد آن را خداوند بر آسمانها و زمين و آنها از پذيرش آن ابا كردند يعنى ترسيدند .
به خاطر اينكه آنها نمىتوانستند يك نماز را درست به جا آورند كه آن امانت رعايت شود و يا شأن روزه را ادا نمايند به نحوى كه به آن امانت لطمه نزند . پس مىتوانيم بر اساس اين حديث بگوييم : جوهرهء آن امانت تكليفپذيرى است يعنى تكليفپذيرى در مقابل خداوند .
تعريف اشفاق :
الاشفاق دوام الحذر مقرونا بالتّرحم . اشفاق عبارت است از استمرار حذر و پرهيز همراه با ترحم و دلسوزى .
اشفاق دوام حذر و ترحم است تا مقصود تحقق پيدا كند . بنابراين بايد مقرون هم و توأمان باشند .
و هو على ثلاث درجات :
الدرجة الاولى :
اشفاق على النفس ان تجنح الى العناد و اشفاق على العمل ان يصير الى الضياع و اشفاق على الخليقة لمعرفة معاذرها . اشفاق نسبت به نفس كه مبادا به سوى عناد و سركشى گرايش يابد ، و اشفاق نسبت به عمل تا مبدا به سوى تباهى سوق پيدا كند ، و اشفاق نسبت به مردم چرا كه به عذرهاى آنها بر اعمال بدشان آگاه است .
نخست اشفاق بر نفس كه مبادا به سوى عناد و سركشى با حق تعالى گرايش پيدا كند .
براى اينكه نفس به عناد كشيده نشود بايد هميشه او را با عالم غيب پيوند داده تا در فضاى آسمانهاى غيب به سير بپردازد و از فضاى زندگى مادى و جمع خلايق ، او را خارج كرده و هميشه براى نفس دعا نمود . دعايى كه معصومين عليهم السّلام از پيامبر نقل مىفرمودند :
تعّوذ فى كل يوم من ست من الشك و الشرك و الحميته و الغضب و البغى و الحسد .
« 2 » خدايا به تو پناه مىبرم از 6 چيز ، شك و شرك و حميت و غضب و بغى و
هامش
( 1 ) . تفسير نو الثقلين ، ج 4 ، ص 313 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 69 ، ص 126 .