بنيانگذاران علم نجوم وطب وهندسه وديگر علوم از حكماى إلهي بودهاند وعلم خود را از راه إلهام دريافت كردهاند وبرخى ، خود پيغمبر بودهاند . مثلا هرمس نامى مستعار براي إدريس پيغمبر است وأصولا همه اسمهائى كه در يوناني به ( س ) ختم مىشود ، مثل جالينوس ، أرسطاطاليس وغيره كناية از نام پيغمبران است وبرخى از دروغزنان ، به غلط نام اين أنبياء را بر خود نهادهاند .
اعتراض ديگر پسر زكريا آن است كه كدام يك از پيشوايان دين زبان ولغتى را وضع كرده است . أبو حاتم در پاسخ مىگويد كه اگر ما قائل به قدم عالم باشيم ، لغات نيز مانند عالم قديم است وكسى آنها را وضع نكرده است واگر قائل به حدوث عالم باشيم ، لغات وحى وإلهام خداوند است ، چنانكه خداوند به آدم أبو البشر أسماء را آموخته است وآنگاه اين تعليم إلهي نسل به نسل وسينه به سينه انتقال يافته است .
به علاوة تكامل هر زبانى با نزول وحى ارتباط دارد . به عنوان مثال با ظهور اسلام زبان عربى در ميان أمم اسلامى رواج تام يافته است به طورى كه در همه جا بدان سخن مىگويند . به علاوة انحطاط هر زبانى با انحطاط أمتي كه بدان سخن مىگويند وبا روى گردانيدن آنها از تعاليم وحى ملازمت دارد . پس أصل وريشه هر زبانى با تعليم إلهي ارتباط تام دارد . در أمت اسلامى نيز امامان دين واضع علوم وفنون بودهاند چنانكه أمير المؤمنين علي ( ع ) علم نحو را به أبو الأسود دئلى آموخت وخليل بن أحمد ، علم عروض را از يكى از أصحاب علي بن حسين ( ع ) فرا گرفت .
أعلام النبوة — صفحة مقدمة 28
مساهمون: أبو حاتم الرازي
صمقدمة ٢٨