تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 61

مساهمون:

صمقدمه ٦١
امكاني بايد منتهى شود بعلم صرف وقدرت صرف وارادهء بسيط جامع جميع معلومات ومقدورات ومرادات وقاعدهء بسيط الحقيقة كل الأشياء در علم وقدرت وساير صفات كمالى جارى است لذا در علم بذات منطوى است كل المعلومات وكذا كل المقدورات والإرادات وهكذا . از آنچه كه ذكر شد معلوم ميشود كه ملاك علم حق بحقايق ومنشأ كشف خلايق قبل از ايجاد صور مرتسمهء در ذات نيست واين قول باطل است ونمىشود مفاهيم عرضى وصور علمي منشأ انكشاف نفس حقايق وجوديه باشد ونيز امكان ندارد ملاك علم تفصيلي مبدأ وجود بحقايق نفس حقايق أشياء باشد باعتبار وجود خارجي چون اين معنا مستلزم نفى علم عنائي حق واثبات جهل نسبت بأشياء در مشهد ذات وموطن ومقام ربوبي است وهكذا ساير مشارب در علم حق . * * * از آنچه محقق فيض در مبحث قبل فرمود معلوم ميشود كه مبدأ وجود بحسب صرافت ذات ومحوضت وجود جامع جميع نشئات وجوديه است وذات أو مشتمل است بر كافهء حقايق ومقام ذات حق واحديت وجود . . . كمجلات يرى بها وفيها صور الموجودات من غير حلول واتحاد أزين مقام به مقام ومرتبهء كثرت در وحدت تعبير نموده‌اند . كما اين كه از آن مقام به وحدت در كثرت تعبير شده است واين دو مرتبه ومقام بحسب أصل ظهور ووجود اختصاص بحق دارد وبهرهء خلق از آن تعينات لازم تجلى وجود است « 1 » ملاك علم حق وشهود حقايق در مواطن وجوديه همين است . غفلت از سرّ وجود وشؤون ولوازم ذاتي آن از علم وقدرت سبب شده است كه برخى از أكابر نتوانند علم بأشياء را بنحو تفصيل در علم بذات مطوى بدانند وظهور مشارب متعدد در علم حق باشيا ناشى از جهل بأصل
هامش
( 1 ) - معنى وحدت وجود كه محققان بآن رفته‌اند همين است وأصل وجود اختصاص بحق دارد در دار وجود جز حق وشؤون ذاتي أو چيزى نيست ظاهر ومظهر اوست ، ظاهرست از جهت ذات ومظهر است باعتبار فيض وتجليات در كسوت موجودات .