حكمت إلهي وفلسفه متعاليه واحاطه بر مسائل عاليه فلسفي ، فلسفه إلهي را با تجديد نظر كامل ، به صورتي متعالي ومورد پسند محققان امروزى ، وبا تحقيقاتى زنده در سطح جهانى ، بعالم علم عرضه مىنمود ، نه آنكه به ندرت در بين أرباب علوم ومعارف ، كسى پيدا شود كه قدرت فهم سطحى همان مطالب موجود در كتب فلسفي قديم را داشته باشد ، تا چه رسد به محقق صاحب فكر ونظر كه بخواهد مبدأ تحول فلسفي شود .
أستاذ نگارنده [ 1 ] در حكمت وفلسفه « أدام الله علوه وأديمت بركاته » متوجه اين أمور بودند وبه اندازه امكان شاگردان را آشنا به بعضي از أمور مىنمودند وبه تلاميذ خود عملا تذكر مىدادند كه بايد قدرى به آينده هم نظر انداخت . معظم له در ليالي تعطيل براي شاگردان خود برخى از مسائل نوين را در عقائد طرح مىنمودند ، واين مسائل حول شبهاتى كه در رد مباحث ما وراء طبيعت عنوان شده است دور مىزد .
از زمان قديم تا عصر ما ، در مقابل فلاسفه وحكماى قائلان بما وراء طبيعت وعالم مجردات ، جمعى منكر ما وراء طبيعت مىباشند . منكران عالم مجرد وملكوت عالم را منحصر به عالم حس ومحسوس مىدانند ، أمور مجرد از مواد واستعدادات وحقايق
شرح
[ 1 ] أستاذ علامه وعالم بارع كامل حضرت آقاى حاج ميرزا محمد حسين طباطبائى « دامت بركاته » « 1 » كه حقير ساليان متمادى بدرس فلسفه وأصول فقه وتفسير معظم له حاضر شده است . روش رئاليسم كه مشتمل است بر چند رساله فلسفي ، خلاصه مباحثى است كه أستاذ براي جمعى از تلاميذ عنوان مىنمودند ومورد بحث واقع مىشد .
اين رسائل با حواشي وتوضيحات جناب آقاى مطهرى چاپ ومنتشر شده است . آقاى حاج شيخ مرتضى مطهرى « ادام الله تعالى إفاضاته » يكى از أفاضل بزرگ عصر ما در علوم عقلي ونقلي مىباشند . مدتها در قم بدرس اساتيد بزرگ حاضر شدهاند ، وخود ايشان داراى حوزههاى گرم در منقول ومعقول بودند ، حقير مدتي به درس مطول معظم له ومدتي نيز بدرس رسائل ( أصول فقه ) جناب مطهرى حضور بهم رسانيده است . بايد تصديق نمود كه نظير آقاى مطهرى در حوزهء علمي قديم نيز عزيز الوجود وكمياب است ، واز همين حواشي بر روش رئاليسم مراتب علمي وقدرت فكرى واستقامت نظر معظم له لايح وظاهر است . « 2 »
هامش
( 1 ) علامهء طباطبائى در روز 24 آبان سال 1360 دار فانى را وداع گفت . فوت علامهء طباطبائى براي اسلام ضايعهاى جبرانناپذير است .
( 2 ) آقاى مطهرى نيز در روز 11 ارديبهشت سال 1358 به درجهء رفيع شهادت نائل شدند وأهل اسلام را در غم واندوه فروبردند .