وأستاذ دانشمند جامع حضرت آقاى پروفسور توشى هيكوايزتسو ، أستاذ دانشگاه مكگيل كانادا وأستاذ دانشگاه ( كي أو ) ژاپن ، متشكر بود « 1 » كه چنين خدمت عظيمى را عهدهدار شدهاند واين كتاب را با مقدمه فارسي وانگليسى ، وتعليقات بزبان انگليسى در دسترس أهل حكمت قرار ميدهند .
شرح ديگر بر كتاب قبسات شرح حكيم محقق ودانشمند جامع وبارع إيراني محمد بن علي رضا بن آقاجانى شاگرد صدر الحكماء مولانا صدر الدين شيرازي معروف بصدر المتألهين است كه حقير قسمتى از شرح أو را بمواضع مشكل وعويص كتاب قبسات در منتخبات فلسفي آورده است كه جزء منتخبات فلسفي ، ( جلد دوم ) چاپ شده است . شارح علامه تمام عبارات قبسات را در شرح خود آورده است باين
شرح
- در اين قرن بايد بحساب آيند . حقير مدتي به حوزه درس آقاى ميرزا احمد آشتيانى در طهران ، ومدتي در قزوين به حوزه پرفيض آقاى حاج ميرزا أبو الحسن قزوينى حاضر شده است .
از آقاى آقا ميرزا محمود چند كتاب تحقيقى عالمانه در فقه استدلالي : ( كتاب نكاح تقرير درس مرحوم حاج شيخ عبد الكريم حائري - رض - وكتاب صلاة وكتاب اجاره ) منتشر شده است .
معظم له در فقه وأصول از تلاميذ معروف ومراجع بزرگ علمي آقا ميرزا حسين نائينى وآقا ضياء الدين عراقي وحاج شيخ عبد الكريم حائري يزدى « قدس الله اسرارهم » ، ودر علوم عقلي از بهترين شاگردان اساتيد بزرگ طهران ، آقا ميرزا هاشم رشتى ، وآقا ميرزا حسن كرمانشاهى ، وآقا ميرزا شهاب الدين حكيم شيرازي ودر علوم طب تحصيلي أواخر قاجار از أفاضل روزگار به شمار مىروند . آقا ميرزا محمود ، فرزند مرحوم آقاى حاج شيخ مرتضى آشتيانى عالم معروف دوران أخير ، وحاج شيخ مرتضى فرزند بزرگ آقاى حاج ميرزا حسن آشتيانى فقيه وأصولي ومجتهد بزرگ نامدار دوران قاجاريه است ، وآقا ميرزا احمد آشتيانى بحسب سن كوچكترين فرزند ميرزاى آشتيانى است ، وآقا ميرزا مهدى آشتيانى - طاب ثراه - نوه دخترى ميرزاى آشتيانى وپدر آقا ميرزا مهدى ، مرحوم آقا ميرزا كوچك برادر زاده آقاى حاج ميرزا حسن است . برادر بزرگ آقا ميرزا محمود ( فرزند مرحوم حاج شيخ مرتضى آشتيانى ) جناب آقاى حاج ميرزا إبراهيم آشتيانى ( قدّس سرّه ) است ، كه حق پدرى وتربيت به گردن نگارنده دارند ، وبرادر كوچك ايشان مرحوم أستاذ فقيد حاج ميرزا إسماعيل آشتيانى است كه از اساتيد بزرگ هنر نقاشى در ادوار أخير وبزرگترين شاگرد مرحوم أستاذ بزرگ كمال الملك مىباشند ، مرحوم كمال الملك غفارى آقا ميرزا إسماعيل را بهترين شاگرد خود بلكه بهترين أستاذ در هنر نقاشى مىدانست .
هامش
( 1 ) آقاى ايزوتسو از مستشرقان كمنظيرند كه علاوة بر زبان اصلى خود ژاپنى به زبانهاى يوناني وفرانسه وعربى وفارسي وارد وبزبان انگليسى بر آثاري كه ذكر شد حواشي وتعليقات نوشتهاند ودر درك مباحث فلسفي وعرفانى ذوق خاصي دارند وادامه همكارى معظم له با دانشمندان إيران ثمرات قابل توجهى در بر خواهد داشت .