را حقا داشت اهميت خاص پيدا مىنمايد وسبب مىشود ، كه دانشمندان غرب به اهميت آثار وأفكار علمي محققان از حكما وعرفاى إيران در قرون أخير پى ببرند باين كار مبادرت نمودم ويقين دارم كه اين مهم از عهدهء همه كس ساخته نيست وچنان مردم ما نسبت بگذشته مملكت خود بىخيال وبىتفاوتند كه گويا هويت اصلى خود را گم كردهاند . « 1 » دانشمندان مملكت عزيز ما در تدوين وتأليف وتحرير وبوجود آوردن علوم اسلامى يعنى علومى كه بعد از ظهور اسلام در دنياي اسلامى بوجود آمد سهم اساسى دارند در بين حكماى اسلامى ، علماى إيراني درخشندگى خاصي دارند ، ودر كليهء فنون فلسفي بهترين آثار را اين أكابر بوجود آوردهاند ، واز عصر خواجة نصير باين طرف ، إيران بهترين مركز تحقيقات فنون فلسفي وحكمي بود ، ودر زماني كه فلسفه وحكمت إلهي در دنياي اسلام ، رونق خود را ، بجهات وعللى كه ذكر خواهد شد از دست داد ، فلسفه وعرفان ، در مملكت ما برشد ونمو خود ادامه داد ، ودر چهار قرن أخير بلكه در پنج قرن أخير ، قبل از علامه دوانى وبعد از أو تا عصر نزديك بما عالىترين آثار در حكمت إلهي بوجود آمده است .
با وجود صدها ، كتاب ورساله در حكمت وإلهيات ( آنچه كه از گزند حوادث محفوظ مانده است ) ، هنوز سير قابل توجهى در مطالب اين آثار ، انجام نگرفته است .
حدود 60 ( شصت ) سال است كه در مدارس عاليهء جديد ، فلسفه وتصوف تدريس مىشود ، با صرف وقت ممتد ، ومصرف مال فراوان ، از اين راه چيز قابل توجهى عائد مملكت ما نشده است ، واگر مرد محققي در اين محيط ، در رشتهء فلسفه وتصوف ( ساير رشتهها به نگارنده ارتباطي ندارد ) ديده مىشود ، جزء آنهايى است كه در مدارس تعليماتى قديم پرورش يافتهاند ، مثل اينكه در علوم أدبي هم اين امر صادق است يا قضية از همين قرار است ودر بين اساتيد محقق در أدبيات نيز ، مشعل فروزان در علوم أدبي ، همان فضلايى هستند كه در مدارس قديم مدارج عاليه را پيمودهاند وبه واسطهء فراگرفتن علوم مختلف ، وتبحر خاص در أدبيات گل كردند ، براي آنكه أدبيات إيران
هامش
( 1 ) - بايد توجه داشت كه اين مقدمه در سالهاى قبل از 1354 هجرى شمسي تحرير شده است .