تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 290

مساهمون:

صمقدمه ٢٩٠
قوه واستعداد . واز آنجا كه حركت در وجود عام فرض مىشود بدون لحاظ يا مدخليت ماهيت اعتباري كلى ، وجود داراى قوهء حركت از جهتي بالفعل قوه است وجهت فعل وقوه بوجودي واحد موجودند واز ناحيهء جهت قوه است كه صور متواردة بر سبيل تدريج بر موضوع حركت كه جهت قوه باشد واقع شود . بأقوام آن بصورت ما ، كه با آن متحد است ، عين سيلان وعين زوال وفناء وموت است ونحوهء وجود سيّال ، فعليت آن عين قوه وثبات آن عين سيلان است وچون جميع صور ، از درجات وجود واحد ميباشد ، هر وجود لاحقى همان وجود سابق است با شيء زائد حاصل از حركت ، واين حصول بر سبيل لبس بعد لبس است ، نه خلع ولبس چه آنكه اشتداد اگر در درجات وجود واحد واقع شود - همه مراتب در سلك وجود واحد قرار دارند كه وجود كمالى اشتدادى در قدرت كافهء صور وحدود منتزع از ناحيهء امر ممتد متصل همه بوجودي واحد موجودند كه بالقوة قابل قسمت بحدود غير متناهي است . - كما فصّلنا في مقام نقل كلام الشوارق ودفع اشكالاته في الحركة الاشتدادي - وانسان واقع در حركت جوهري ، بحسب اشتداد وجودي باعتبار وجود متوسط بين مبدأ ومنتها از حركت حاصل ميشود باين معنى كه : حادث ميشود در جميع زمان متقدر از حركت ولى نه بنحو انطباق بر زمان ، بل يوجد في كل جزء ينفرض في ذلك الزمان ، ولا يلزم ان يكون لمثل هذا الحادث ان يكون اوّل آنات وجوده ، والحدوث لا يستلزم ذلك - چه آنكه شرط حدوث آنست كه : زمان وجود آن مسبوق بزمان عدم آن باشد ، واين معنا سازگارى دارد با اينكه حدوث آن داراى اوّل آن باشد يا نباشد « ومن هذا القبيل وجود الحركة بمعنى التوسط » واين وحدت استمرارى شأن ولازم وجود اشتدادى است كه مبدأ ومنتهاى حركت وما به وما فيه الحركة وجود واحد است كه باعتبار سعهء درجات ومراتب لازم وجود اشتدادى تشكيكى ووجود سيّال غير متحصل كه تحصل آن عين قوه وثبات آن عين تجدد است ، متقوم ومتصل است بأصل ثابت عقلانى كه حافظ وحدت