نقل وتزييف
مرحوم آقا ميرزا أبو الحسن جلوه - قدّس سرّه - رسالهيى در حركت جوهر تأليف كرده ودر آن به برخى از مطالب ملا صدرا در اين باب مناقشه وارد نموده است « 1 » در اين رساله ( كه شايد آن را بعنوان تعليقه بر أسفار نوشته است وبعد مطالب آن را بصورت رسالهيى درآورده است ) گويد : « قال صدر المتألهين تارة ان موضوع الحركة الجوهرية هو العقل وتارة هو النفس وتارة مادة مشخصة بوجود صورة - ما - ، لأنه قال : الموضوع لهذه الحركة ، وانما يقع حركتها في خصوصيات الصورة الجوهرية . ولا تناقض بينهما لأن لهذه الحركة موضوعا قريبا هو هيولى مع - صورة
هامش
- أباطيل وأوهام است كه لا ينبغي صدور هذا الكلام عن أصاغر الطلبة فضلا عمن يدعى التحقيق .
أوهن از اين كلام ، قول اوست كه : طبيعت با حركت سابقه علت حركت لاحقه باشد . چون بحث در اين است كه جميع اعراض مستند بطبيعت چه لاحقه وسابقه وما بالعرض مستند بما بالذات است وما بالذات در مقام فاعل مباشر حركت است وعرض در جميع أطوار استقلال ندارد كما فصلناه سابقا ولا نعيد الكلام ديگر آنكه لزوم حركت طبيعت در صورت حركت در اعراض ارتباط به تسلسل ندارد كما هو الواضح عند المتدرب وسيأتي تفصيل هذا الكلام .
( 1 ) - در مجموعه مناقشات وايراداتى كه بآخوند وارد ساخته است يك مطلب علمي وتحقيقى وجود ندارد وحقير معتقد است كه أصلا آن مرحوم كلمات آخوند را در مبحث حركت جوهري وتحقيقات عرشي اين حكيم متألّه عظيم را - مسّ - نكرده است . اساتيد ما از مرحوم حكيم نامدار آقا ميرزا حسن كرمانشاهى نقل كردهاند كه آقا ميرزا أبو الحسن در تصوير حركت جوهري حيران بود واين كلام از شخص منصف محقق صادر شده است . مثل اينكه مرحوم ميرزا در فلسفه وحكمت متعاليهء آخوند ملا صدرا تخصص نداشت .