اين دو ، معرفت نفوس وعقول وملائكة وشياطين ، وبيان معاني خير وشر ولذت وألم ، ومعرفت ثواب وعقاب ونار ، وبيان انقطاع عذاب از أهل نار ، اقسام جنت ونار وبيان أصول نشأت وحقايق موجودات وأرواح ، تفصيل وجوه فرق بين دنيا وآخرت ونحوه وجود جسماني .
در مجموع أصول المعارف يكى از آثار گرانبهاى دانش است كه اينك براي بار دوّم توسط « مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم » در دسترس طلّاب علوم ديني وديگر دانشپژوهان معارف اسلامى قرار مىگيرد .
تحقيقات مفصّل دانشمند گرانقدر أستاذ سيد جلال الدين آشتيانى وتعليقات ايشان ، كه نزديك به چهارصد صفحه يعنى تقريبا دو برابر أصل رساله است ، بر ارزش كتاب افزوده است .
أستاذ آشتيانى كليه مطالب رساله « أصول المعارف » فيض را مورد بحث قرار دادهاند ومشكلات وغوامض آن را شرح وبسط كافى دادهاند ، ودر موارد متعدد أقوال حكماى ديگر را در نظرات مشابه مورد بررسى دقيق قرار دادهاند ، بخصوص در مبحث حركت جوهر ، كه ضمن آن شبهاتى را كه برخى از متأخرين در اين باره عنوان كردهاند . جواب گفتهاند .
در مورد چاپ دوّم أصول المعارف نكاتى را لازم است يادآور شويم :
1 - اين كتاب بار أوّل در سال 1354 هجرى شمسي در چاپخانه دانشگاه مشهد به چاپ رسيده است ، وطبيعتا مطالب آن در سالهاى قبل از سال 1354 تحرير شده است . بنابراين چنانچه خوانندگان گرامى به نكاتى در متن مقدمه ، وحواشي وجز آن برخورد كنند كه با زبان حال مغايرت دارند ، بدين جهت مىباشد كه در آن سألها نگارش يافته است .
2 - در اين چاپ تا آنجا كه سلامت مطالب ونظر نگارنده دانشمند آن به خطر نيفتد در آغاز مقدمه حذف يا اضافاتى صورت گرفته است . مثلا در آن زمان كه كتاب براي اولين بار به زير چاپ مىرفته است ، دانشمندانى چون علامه طباطبائى وأستاذ شهيد مطهرى « عليهما الرحمة » در قيد حيات بودهاند ومطالب مقدمه ناظر به حيات آنان بوده است كه يا جملات تصحيح گرديده است ويا در برخى موارد در حواشي يادآورى شده است . ودر مواردى كه اصلاح كلمات مستلزم حذف يكى يا دو پاراگراف ويا تغيير متن بوده براي رعايت امانت ، از انجام چنين كارى خوددارى شده است .
3 - أستاذ آشتيانى علاقهمندند كليه آثار ايشان براي چاپ دوّم مورد تجديد نظر كلى در
أصول المعارف — صفحة مقدمه 4
مساهمون: الفيض الكاشاني
صمقدمه ٤