تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 194

مساهمون:

صمقدمه ١٩٤
متحقق نشود بايد جهت فعليت ، منشأ وملاك تحقق خارجي آن باشد كه وجود از براي منشأ تحصل وصورت مبدأ تحصل قوه بالفعل ووجود از براي مادة قابل تحصل بالقوة لحاظ شود باين معنى كه فيض وجود از مجرد ، اوّل بصورت واصل شود واز آن به مادة رسد ، در اين مقام وجود واحد بحسب لحاظ عقل داراى دو جهت ودو حيثيت واقعي است كه باعتبار وجود خارجي وحاق أعيان در يك رتبه واقعند وابهام وتحصل باعتبار تعمل عقلي است ومنافاة ندارد كه اين اجزاى مركب حقيقي همه از مقولهء جوهر باشند ، ولى جهت ابهام وعدم تحصل وجهت تحصل وفعليت ملاك اصلى حقيقية محسوب شود . آنچه كه بيان شد منافاة با تركّب حقيقي جسم از مادة وصورت ندارد وتركيب اتحادي نفى اجزاء از أجسام خارجي نمىنمايد . بنابراين تركيب انضمامى از خواص مركبات اعتبارية است . اما حديث اتحاد وجودي جوهر وعرض وعدم وقوع اين دو در سلك مركّبات حقيقي ، بايد توجه داشت كه وجود جوهر در مرتبه متقدم بر وجود عرض است وفيض وجود بحسب خارج نه باعتبار لحاظ عقل ، اوّل بجوهر ميرسد واز آن مرور نموده بعرض ميرسد . وان شئت قلت : يك وجود داراى دو مرتبه است در مرتبه‌يى جوهر ودر مرتبهء عرض است واگر ما سنخ وجود را ملاحظه كنيم ومفهوم جوهري وعرضى را كنار بگذاريم ، أصل وجود متحرك سيال در عالم مادة در مرتبه‌يى مستقل ودر مرحله‌يى تابع است واين معنا ملازم با وقوع حركت در حركت نمىباشد ، كما وقع بعض المحشين في مخمصة تجويز ذلك .

نقل وتحقيق ، نقد وتزييف

در جاى خود مبرهن شده است كه عالم مادة ، كه مرتبهء أخير نظام وجود است مركب است از جهت قوه ومادة ، وجهت صورت وفعليت ، واين معنا از أمور مسلّمه است كه هر صورت وفعليت مادي وزماني ، قهرا در زمينه ومادة وقوهء مستعد - واقع شود ، وبين مادة وصورت ، قوه وفعليت ، ملازمهء وجودي است وهر مادة با