تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول المعارف — صفحة مقدمه 140

مساهمون:

صمقدمه ١٤٠
( . . . فنجده ليس باتفاق بل امر توجبه الطبيعة وتستدعيه قوة . . . وكذلك لنساعد أيضا على قولهم ( قائلان به بخت ) ان المادة التي للثنايا لا تقبل الا هذه الصورة لكنا نعلم أنها انما لم يحصل لهذه المادة هذه الصورة لأنها لا تقبل الا هذه الصورة بل حصّلت هذه المادة عند هذه الصورة ، لأنها لا تقبل الا هذه الصورة . . . والتأمل الصادق يظهر صدق ما قلناه وهو ان البقعة الواحدة إذا سقط فيها حبّة برّ أنبتت سنبلة بر أو حبة شعير أنبتت سنبلة شعير . . . براي چه از حبّهء گندم سنبل جو نمىرويد وچرا در نظام أحسن نبات اين قاعده براي يك‌بار هم از باب اتفاق نقض نشده است . محال است كه كسى احتمال بدهد كه اجزاى ارض وآب خود به خود وبذات خود حركت نموده ودر جوهر ذات گندم مستعد از براي رويش ونمو وارد شود ومادة كامن در حبه را بروياند بدون آنكه در حبه استعداد تحرك وجنبش موجود باشد چه آنكه اجزاء بسائط ومركبات قابل جذب بمواد نباتى وحيواني قابل صورت خاص خود مىباشند واگر در قلمرو صورت ومادهء مجزا از وجود خود واقع شوند وجزء بدن ويا منضم باجزاء مركب ديگر شوند كه در صراط حركت نموى ( مثلا ) قرار دارد ، ناچار شيء نامى داراى استعداد كشش وانجذاب اجزاى مستعد از براي قبول صورت ناميه ميباشد وآن را تبديل به جزء بدن خود مينمايد ودر جاى خود بيان كرده‌ايم كه حركت مقدارى انضمام اجزاى مباين بالشيء متحرك بحركت مقدارى بدون تغيير صورت جزء نامى نيست بل كه جزيى كه از باب تغذيه وارد بدن متغذى ميشود بايد تغيير شكل داده وبصورت مناسب با شيء نامى درآيد لذا زيادات صناعي مثل بزرگ كردن شمعه ويا كوچك نمودن آن ويا تخلخل وتكاثف حاصل در اجزاى جسم محقق حركت در مقدار نمىباشد ودر اعراض ذاتية ، عرض بايد منبعث از ذات متحرك شود نه منضم به آن تصوير حركت در اجزاى مقدارى از مشكلات است لذا جمعى در برخى از موارد حركت در كم را انكار كرده‌اند وآن را از قبيل انضمام جزء مباين به مباين دانسته‌اند .