امرى از جهتي مطلق واز جهتي مقيد ، از جهتي محيط واز جهتي محاط باشد ولى محيط حقيقي ومطلق حقيقي محاط ومقيد نشود ، لذا باعتباري أصل ولايت محمديه مطلق وسارى ومحيط بر كافه ولايات است وباعتبار ظهور در اولياى محمد بين ( يعنى أهل بيت أو كه در لسان ختمى مقام به عترت تعبير شده است ) مقيد است وهمين ولايت كليه ، باعتبار تحقق در مقام حقيقت محمديه وباعتبار ظهور در اولياى محمديين مطلق وباعتبار تجلى در أصحاب قلوب از تابعان آنان مقيد است . از مقام ومرتبهء ولايت حضرت علوي به خاتم ولايت مطلقه محمدي تعبير شده است در حالتي كه اين ولايت باعتبار آنكه از تجلى ولايت محمديه حاصل شده است ، مقيد است لذا برخى از أهل معرفت حضرت مهدى موعود را خاتم ولايت مقيده محمديه دانستهاند ومرادشان ، از اين ولايت موروث از شخص ولايت محمديه است كه از مشكات مهدى موعود ظاهر شده است وقهرا ، از باب آنكه ، آن حضرت وارث ولايت محمديه است ، خاتم ولايت مطلقه محمديه است واز باب خلط اين اصطلاحات بعضي از أهل معرفت « 1 » در مقام شرح كلمات شيخ أكبر ،
هامش
- نور سماوات وارض ، تعبير شده است . واين اسم باعتباري تجلى در صور أسماء إلهية ، همان وجود منبسط است ، وتعينات خلقي از تابش اين نور واحد ، متنورند ، واين نور صورت ذات وتعيّن أصل وجود است وذات نسبت به تعينات وارد بر أصل وجود ومقام غيب ، نسبت مصدر به مشتقات وأطوار حاصل بر مصدر ( ضرب ) نيست ، بل أصل مادهء ض ، ر ، ب . كه عارى از كافهء تعينات است أصل است وهمينطور أصل وجود وأصل مقام ذات لا بشرط نسبت به ظهور وبطون ، وغيب وشهادت كه قهرا عارى از همهء قيود حتى قيد اطلاق است ، متصف ومتعين مىشود به تعينات وجوبي وامكاني كه اگر بخواهيم اين حقيقت را لا بشرط نسبت بكافهء تعينات تعريف نمائيم ، ناچار ، بايد از - لا بشرط - لا بشرط مقسمى اراده شود كما نبّه عليه بعض مشايخنا من المتأخرين .
( 1 ) - نگارنده اين حروف ، در شرح خود بر رسالهء ( توحيد ونبوت وولايت ) تأليف شرف الدين قيصرى رومى قونيوى مفصل در اين مسأله ، بحث نمودهام ، وعارف نامدار خاتم المحققين والمترقى بأعلى مدارج الحق واليقين آقا محمد رضا قمشهيى أصفهاني - أعلى اللّه مقامه وحشره في زمرة الملائكة المقربين - در حواشي خود بر فص شيء از فصوص الحكم وتعليق بر مقدمهء -