صنف دويم كسانى كه
وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ
4 در شأن ايشان است ،
وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً
5 .
و طايفهء سيم از اهل حساب كه ،
خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً
6 . و ايشان دو صنف باشند :
صنفى كه حساب خود هميشه مىكنند ، « حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا » 7 شنيدهاند ، لا جرم بقيامت
يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً
8 باشند . و صنفى كه از حساب و كتاب غافل بوده باشند ، لا جرم بمناقشهء حساب گرفتار شوند ، « و من نوقش فى الحساب فقط عذب » 9 . و حساب عبارت از حصر و جمع آثار حسنات و سيئات است كه تقديم يافته باشد تا به حكم عدل جزاى خود هر يكى بيابند و موقنان هميشه مشاهد موقف حساب باشند ، « لا يؤخر حساب المؤمن الى يوم القيامة » 10 .
يادداشتها
( 1 ) - در آن بدون حساب روزى داده شوند . ( غافر 40 / 40 )
( 2 ) - چيزى از حساب ايشان بر تو نيست و چيزى از حساب تو بر ايشان نيست .
( انعام 6 / 52 )
( 3 ) - خدا بدىهايشان را به خوبى تبديل مىكند . ( فرقان 25 / 70 )
( 4 ) - و آنچه در دنيا كردند پوچ شد و آنچه ميكنند ناچيز است . ( هود 11 / 16 )
( 5 ) - و پيش فرستاديم به آنچه كردند كارى را پس آن را غبارى پراكنده گردانديم .
( فرقان 25 / 23 )
( 6 ) - كارى نيكو را با ( كار ) بد ديگرى آميختند . ( توبه 9 / 102 )
( 7 ) - ( كارهاى ) خود را برشماريد پيش از آنكه ( كارهاى شما را ) بر شمارند .
( حديث )
( 8 ) - شمار شود ، شمارى آسان . ( انشقاق 84 / 8 )
( 9 ) - آنكه در شمار سبك شمرده شود هرآينه عذاب شود . ( حديث )
( 10 ) - حساب مؤمن به روز رستاخيز پس انداخته نشود . ( حديث )